Âdiyat

1. Âdet olarak yapılan şeyler. 2. İçinde sürekli yaşadığımız ve gördüğümüz olaylar. Çevremizde ve kâinatta devamlı olup biten şeyler, âdiyat olarak isimlendirilir. Bunların her biri birer kudret mucizesi olduğu halde, devamlı görüldüklerinden insanlarca olağan sayılırlar. Gece ve gündüzün peş peşe gelmesi, mevsimlerin birbirini kovalaması, yağmurun yağması, rüzgârın esmesi, yeni yeni canlıların dünyaya gönderilmesi gibi olaylar, insanlarca âdiyattan kabul edilirler. Meselâ, anne baba vasıtasıyla dünyaya gelen yeni yavrular genelde sağlam ve organları tam olarak gelirler. Bunların böyle devamlılığı, pek çok insanı ülfet hastalığına müptela eder. Bunlar, ancak iki başlı veya üç ayaklı bir yavru görünce hayret ederler. Hâlbuki asıl hayret edilmesi gereken, bu yavruların sağlam ve bütün organları tam olarak dünyaya gelmeleridir. Kur'ân-ı Kerim, iç içe olduğumuz fakat alışkanlık perdesiyle, çoğu zaman, yeterince düşünemediğimiz harika olayları sürekli olarak nazara vermekle âdiyat perdelerini yırtar, bizi tevhide ulaştırır. Meselâ: "İnsan hangi şeyden yaratıldığına baksın..."Târık Sûresi, 86:5 "Onlar devenin nasıl yaratıldığına, semânın nasıl yükseltildiğine, yerin nasıl bir satıh yapılıp döşendiğine, dağların nasıl dikildiklerine bakmıyorlar mı#?#"Gaşiye Sûresi, 88:17 "Onlar üzerlerindeki semâya bakmadılar mı#?# Onu nasıl bina etmişiz ve süslemişiz#?#"Kaf Sûresi, 50:6 Varlık âlemine ve onda cereyan eden olaylara bu gibi âyetler açısından bakan bir mü'min, bu olayların içerisindeki İlâhî icraatı görür, imanını canlı tutar. Çevresine ülfetle ve sathî nazarla bakmaktan kurtulur; kâinat kitabının sayfalarını ibretle mütâlâa eder. Ayrıca bk. ülfet.