Ayna/Ayine

1. Hakiki manasıyla ayine; ışığı yansıtan, varlıkların görüntüsünü veren, cilalı ve sırlı cam, mirat. 2. Mecazi manasıyla ayine; bir olayı, bir durumu, bir hakikati yansıtan, göz önünde canlandıran olay, durum, şey. Risale-i Nur'da hakiki manası ile şu şekilde ifade edilmiştir: Manası kendinde olmayan ve başkasının manasının göründüğü, hariçten in'ikâs eden bir hakikatin şuâlarının temessül ettiği şey. Ayine, kendi kabiliyeti miktarınca hakikati yansıtır. Ayine siyah ise siyah görünür; kırmızı ise kırmızı görünür. Hem onun keyfiyetine bakar. O ayine şişesi düzgünse, güzel gösterir. Düzgün değilse çirkin gösterir. Mecazi manada ise şöyle kullanılmıştır: Zât-ı Vâcibü'l-Vücud'un tecelliyât-ı kemalinin ve cilve-i cemal-i esmasını gösteren mevcudat. Umum vücut ve bütün hayat ve âlem-i ervah ve âlem-i misal Zât-ı Akdes'in nim-şeffaf bir ayine-i cemalidir. Mevcudat istidadınca, Bâkì-i Zülcelal'in cilvesine ayine olur. Esma-i İlâhiye'nin en cemiyetli ayinesi cismâniyettedir. Toprak, tecelliyât ve cilvelere en yüksek bir ayinedir. Evet, kesif bir şeyin ayinesi ne kadar lâtif olursa, o nisbette suretini vâzıh gösterir. Ve nurânî ve lâtif bir şeyin de ayinesi ne kadar kesif olursa, o nisbette esmanın cilvelerini cilâlı gösterir. Mesela hava ayinesinde, yalnız şemsin zayıf bir ziyası görünür. Su ayinesinde şems ziyasıyla görünürse de elvân-ı seb'ası görünmüyor. Fakat toprak ayinesi, çiçeklerinin renkleriyle, şemsin ziyasındaki yedi rengi de gösterir. İnsanın esma-i İlâhiye'ye ayinedarlığı meselesi için bk. marifetullah.