Bezm-i Elest

Elest (değil miyim) meclisi. Cenâb-ı Hakkın ruhlara, "Ben sizin Rabbiniz değil miyim#?#" diye sormasına, ruhların, "Evet, Rabbimizsin" şeklinde cevap vermeleri olayı. İnsan, varlık âlemi içinde en seçkin bir konuma sahiptir. Arzın halifesi, mahlûkatın sultanıdır. Sonsuz ikramlara mazhardır. Cenâb-ı Hakkın kelâmına muhataptır. Cenâb-ı Hak bu muhatap oluşu şöyle bildirir: "Rabbin Ademoğullarının bellerinden zürriyetlerini alıp da, "Ben sizin Rabbiniz değil miyim#?#" diye onları nefislerine karşı şahit tuttu. "Belâ (evet, Rabbimizsin), şahid olduk" dediler."A'raf Sûresi, 7:172 Bu âyeti, birçok tefsir âlimi "temsilî bir anlatım" olarak değerlendirmiştir. Burada bilinen manasıyla bir şahit tutma, bir sual ve cevap düşünmek gerekmez.. Cenâb-ı Hak insanları, kendi nefislerinde ve haricî âlemdeki delillerinden faydalanarak İlâhî rububiyeti tasdik edecek kâbiliyette yaratmıştır. "Her çocuk (İslâm) fitrat(ı) üzere doğar."Müslim, Kader: 22 hadisi de bu manayı teyit etmektedir. İnsan, peygamber gönderilmese bile, bu fıtratla Allah'ı bulabilir." Hamdi Yazır, âyeti, "fıtrî bir akd ve misak" şeklinde değerlendirir. Ona göre, bu misak tekvinî olmakla beraber, ruhî ve kelâmî haysiyeti de haizdir. Dolayısıyla buna mukavele demek de hakikattir. Ancak bu hitap, lâfzî kelâm ile değil, meleklere olan tebliğ gibi, nefsî kelâm ile bir tebliğ tarzında telâkki edilmelidir. Cenâb-ı Hakkın insanları yaratması, onları rızıklandırması, her insana güzelliğin bütün çeşitlerini görebilecek bir göz, hakikatin bütün inceliklerine nüfuz edebilecek bir akıl vermesi onlara "Ben sizin Rabbiniz değil miyim#?#" demesidir. Ehl-i tasavvufa göre bu muhavere ruhlar âleminde cereyan etmiştir. Cenâb-ı Hak cesetleri yaratmadan ruhlara vücut vermiş ve onlara "Rabbiniz değil miyim#?#" diye sormuştur. Ayrıca bk. misak-ı ezelî