Cemal

Sözlükte güzellik anlamına gelen cemal, mahlûkat için kullanıldığında suretteki güzelliği ifade ederken, Cenâb-ı Hak için kullanıldığında ise O'nun zâtının ve tecelliyâtının nihayetsiz derecede kudsî, ulvî, münezzeh, kusursuz, noksansız, zevâlsiz, ebedî ve sermedî olan misilsiz güzelliğini ifade eder. Umumî manada, Sâni-i Zülcelal'e ait fiillerin, isimlerin, sıfatların, şe'nlerin ve Zâtının kendilerine mahsus, münasip ve layık, vâcibiyetine, kudsiyetine muvafık olarak nihayetsiz cemali vardır. Cenâb-ı Hakk'ın, kudsî ve ezelî sıfatı olan cemal, ehadiyetin tecellîsinden zahir olur. İsm-i Cemal, mevcudatın cüz'iyatında daha çok temerküz eder. Cüz'iyatın nakışları, eşhasın güzellikleri cemalin tecelliyâtındandır. Cüz'iyattan nevilere, türlere, yani ehadiyet tecellîsinden vahidiyet tecellîsine gidildikçe, cemal tecellîsi yerini celali tecellîye bırakır (bk. Celal). Hüsün ve cemal, her ikisi de aynı manaya gelmekle beraber aralarında şöyle ince bir farktan bahsedebiliriz: Hüsün isimlerde ve sıfatlarda, cemal ise daha çok zâta ve surete bakan güzelliklerde kullanılır. Yani cemal daha çok suretlerdeki, hüsün ise sîretlerdeki güzelliğe denir. Ayrıca bk. hüsün