Devir ve Teselsül

Devir, sözlükte "dönme" ve "aktarma" anlamına gelir. Teselsül ise silsile hâlinde devam etme demektir. Devir, bir şeyin başka bir sebep tarafından icad edilmesi, icad edilenin de kendisini icad edeni icad etmesi anlamında kullanılan bir felsefe terimidir. Yani tavuğun yumurtadan, yumurtanın da tavuktan çıkması gibi, iki şeyin devir hâlinde sürekli olarak birbirini icad etmesini ifade eder. Teselsül ise varlıkların zincir halkaları gibi birbirine bağlı olarak, yani nesil silsilesini takip ederek, sonraki gelenin hep bir önceki tarafından icad edilmesi ve böylece başlangıçsız bir sonsuza kadar devam edip gitmesi anlamına gelen bir felsefe terimi. Muhal olan bu iki unsur, Risale-i Nur'da şöyle anlatılır: "Mütekellimîn demişler ki: 'İmkân, mütesâviyü't-tarafeyndir. Yani, adem ve vücud, ikisi de müsavi olsa, bir tahsis edici, bir tercih edici, bir mucid lazımdır. Çünkü mümkinat birbirini icad edip teselsül edemez. Yahut o onu, o da onu icad edip devir suretinde dahi olamaz. Öyle ise bir Vâcibü'l-Vücud vardır ki bunları icad ediyor.' Devir ve teselsülü, on iki burhan, yani arşî ve süllemî (bk. burhan) gibi namlarla müsemmâ, meşhur on iki delil-i kat'î ile devri iptal etmişler ve teselsülü muhal göstermişler; silsile-i esbabı kesip Vâcibü'l-Vücudun vücudunu ispat etmişler." "Bazı sözlerde, ulemâ-i ilm-i kelâmın mesleğiyle, Kur'ân'dan alınan minhac-ı hakikînin farkları hakkında şöyle bir temsil söylemişiz ki mesela, bir su getirmek için bazıları küngân (su borusu) ile uzak yerden, dağlar altında kazar, su getirir. Bir kısmı da her yerde kuyu kazar, su çıkarır. Birinci kısım çok zahmetlidir. Tıkanır, kesilir. Fakat, her yerde kuyular kazıp su çıkarmaya ehil olanlar; zahmetsiz, herbir yerde suyu buldukları gibi... Aynen öyle de, ulemâ-i ilm-i kelâm, esbabı, nihayet-i âlemde teselsül ve devrin muhaliyeti ile kesip, sonra Vacibü'l-Vücudun vücudunu onunla ispat ediyorlar. Uzun bir yolda gidiliyor. Amma, Kur'ân-ı Hakîm'in minhac-ı hakikisi ise her yerde suyu buluyor, çıkarıyor. Her bir âyeti, birer Asâ-yı Mûsâ gibi, nereye vursa âb-ı hayat fışkırtıyor. # وَف۪ى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ# düsturunu her şeye okutturuyor."