Hads

1. Sezgi. 2. Deneye veya akla ihtiyaç duymadan hakikate şimşek gibi intikal etmektir. Altıncı his olarak da tarif edilir. Hadsin muzaaf hâli ise ilhamdır. Mesela âkıbet, ikaba delildir; hadsen onu gösteriyor. Mâsiyetin ekseriya dünyada olan âkıbeti bir emâre-i hadsiyedir ki cezasında bir ikab vardır. Risale-i Nur'da hadsin altı çeşidi yer alır: 1. Hads-i Sadık: Hads-i sadık, elektrik şuâı gibi süratle doğru neticeye intikal etmektir. Mesela "şu kâinata nazar-ı ibretle bakıldığı vakit, vicdan ve kalb bir hads-i sadıkla hisseder ki şu kâinatı bu derece güzelleştiren ve süslendiren ve envâ-ı mehâsinle tezyin edenin, nihayet derecede bir cemal ve kemâlâtı vardır ki şöyle yapıyor." 2. Hads-i Kat'î: Bazı mebadi-i zaruriyeye istinad eden kat'i vâkıattan ve o vâkıatın müşahedâtından neş'et eden müteferrik emarâttan tevellüd eden hads-i kat'î, tıpkı hurma çekirdeğinden hurma ağacının çıkacağından şüphe edilmemesi gibi, vicdanın hemen intikal ettiği bir tasdik merciidir. 3. Hads-i Yakîn: Bir konunun birkaç merhalesini gördükten sonra, kalan basamakları zihnin hemen tamamlamasını ifade eden ve yakînmiş gibi bir kanaat veren histir. 4. Hads-i Kalbî: Şartlar ve düşünceler değişse bile, bazı enfüsî ve afakî membalara bakarak vesveseleri izale edecek kadar insana kanaat veren histir ki iz'an-ı aklî ile birleşince insanı hakikate ulaştırır. 5. Hads-i Muknî: İcma ve tevatür gibi kaynaklardan tecellî eden neticelerin zihinde karar kılmasına hads-i muknî denir. 6. Hads-i İmanî: Kâinatta cereyan eden faaliyetlerden yola çıkarak Kur'ân ve Sünnet'te anlatılan hakikatlerin doğruluğuna vardıran histir. Mesela her canlının ihtiyacının kendi fıtratına göre karşılandığı hakikatinden hareketle Allah'ın rahmetinin enginliğine hemen intikal edilmesi gibi... Hadsle ilgili diğer terkipler: Emare-i hadsiye: Birtakım emarelerin ve muhtelif ipuçların neticesi olarak bir anda neticeye ulaştıran hisler. Kavanin-i hadsiye: Hadsî kanunlar. Ani, sür'atli seziş ve kavrayış kanunları.