Harf

1. Dildeki bir sesi gösteren ve alfabeyi oluşturan işaretlerden her biri, kod. 2. Noksansız, aslında olduğu gibi. "Kitabı harfi harfine henüz okuyamadım." 3. Arapça dilbilgisinde harfin tarifi, "mânâsı kendisinden başkasına delâlet eder veya manası kendisine delâlet etmez" şeklinde geçer. Bu tarife göre Arapça dilbilgisinde alfabe harfleri, "min (-den, -dan), be (-ile)" gibi harf-i cerler ve bütün edatlar harftir. Ayrıca bk. mana-yı harfî Harflerin sıfatları Üstad Bediüzzaman'ın İşârâtü'l-İ'câz ve Sözler adlı eserlerinde de açıkladığı üzere Arapça dilbigisinde harflerin bazı sıfatları vardır. Şöyle ki: Mehmûse: Harfler, mahreçlerinden çıkarken, ses nefes akarak fısıltı ile çıkıyorsa bunlara mehmûse harfleri denir (Cehr'in zıddıdır): #س ت ش ح ث ك خ ص ف هـ# Kur'ân-ı Kerîm'deki Mukattaa'ya bunların nısfı (yarısı) alınmıştır: #ح س ص ك هـ# Mechûre: Harfler, harekeleriyle beraber mahreçlerinden çıkarken, nefesin hepsi veya ekserisi hapsedilerek boşluk bırakmadan açık bir sesle çıkıyorsa, bu tür harflere mechûre denir: #ا (ء) ب ج د ذ ر ز ض ط ظ ع غ ق ل م ن و ى# Mukattaa'ya bunların nısfı (yarısı) alınmıştır: #ل ن ى ق ط ع ا م ر# Şedîde: Harfler, mahreçlerinden çıkarken sükûn ile ses akmıyorsa, bu çeşit harflere şedide denir: #ا ج د ق ط ب ك ت# Mukattaa'ya bunların nısfı (yarısı) alınmıştır: #ا ك ط ق# Rehve (Rahve): Harfler, mahreçlerinden çıkarken sükûn ile ses akıp uzuyorsa, bu tarz harfler rahve adını alır: #ث ح خ ذ ر ز س ش ص ض ظ ع غ ف ل م ن و هـ ى# Mukattaa'ya bunların nısfı (yarısı) alınmıştır: #ح م س ع ل ى ن ص ر ه# Müsta'liye: Harfler; sesin dille beraber üst damağa doğru meylettirilmesiyle ağız dolusu bir ses hâlinde telâffuz ediliyorsa, bu kısım harflere Müsta'liye denir: #خ ص ض غ ط ق ظ# Mukattaa'ya bunların nısfı (yarısı) alınmıştır: #ص ط ق# Münhafıza: Harfler, dil aşağıya meylettirilerek düşük perdeli bir sesle telâffuz ediliyorsa, Münhafıza adını alır: #ا ب ت ث ج ح د ذ ر ز س ش ع ف ك ل م ن و هـ ى# Mukattaa'ya bunların nısfı (yarısı) alınmıştır: #ا ح ر س ع ك ل م ن هـ ى# Müntabika (ıtbak, mütbika veya mutbaka): Harfler, dilin iki tarafı üst damağa yapıştırılmak suretiyle telâffuz ediliyorsa, müntabika harfleri adını alır: #ص ض ط ظ# Münfetiha: Harfler, mahreçlerinden çıkarken, dili üst damaktan ayırmak suretiyle telâffuz ediliyorsa, Münfetiha adını alır ve 24 harftir: #ا ب ت ث ج ح خ د ذ ر ز س ش ع غ ف ق ك ل م ن هـ و ى# Mukattaa'ya bunların yarısı alınmıştır: #ا ح ر س ع ق ك ل م ن هـ ى# Kalkale: Harfler, mahreçlerinden çıkartılırken üzerinde birden durduktan sonra bırakıldığında hafifçe tekrar söyleniyorsa, kalkale sınıfına girer: #ق ط ب ج د# Mukattaa'ya bunların yarısından azı alınmıştır: #ق ط# Zellâka (Zilâka): Harfler, hafif oldukları için dilin ucuyla veya dudaklarla çabuk ve kolay bir şekilde çıkartılıyorsa, Zellâka ismini alır: #ف ر م ن ل ب# Mukattaa'ya bunların yarısından fazlası alınmıştır: #ر م ن ل#