İhlâs

1. Bir şeyi yabancı unsurlardan arındırıp saf hâline getirmek. 2. Ciddiyet, samimiyet. 3. Gizli açık bütün çeşitleriyle şirklerden uzak durarak halis bir tevhid üzere Allah'a kulluk edilmesi ve ibadetin sadece Allah rızasını kazanmak maksadıyla, yalnız emredildiği için yapılmasıdır. Yani, Hâlık-ı Rahîm'in huzurunda başkalarına bakıp medet aramanın o huzurun edebine muhalif olduğunu düşünüp başkasının teveccühünü aramayarak riyadan ve nefsin desiselerinden kurtulmak. Her amelinde emr-i İlâhîyi ve rıza-i İlâhîyi düşünmek; vazife-i İlâhiye karışmamaktır. İhlâs, bu dünyada, hususan uhrevî hizmetlerde en mühim bir esas, en büyük bir kuvvet, en makbul bir şefaatçi, en metin bir nokta-i istinad, en kısa bir tarîk-i hakikat, en makbul bir dua-yı mânevî, en kerametli bir vesile-i makasıd, en yüksek bir haslet, en sâfi bir ubudiyet, vasıta‑i halâs ve vesile-i necattır. İhlâsın düsturları: 1. Amelde rıza-yı İlâhî olması. 2. Hizmet-i Kur'âniyede bulunan kardeşlerini tenkit etmemek ve onların üstünde faziletfuruşluk nev'inden gıpta damarını tahrik etmemek. 3. Bütün kuvvetini ihlâsta ve hakta bilmek. 4. Kardeşlerinin meziyetlerini şahıslarında ve faziletlerini kendinde tasavvur edip, onların şerefleriyle şâkirâne iftihar etmek. İhlâsı kıran yabancı unsurların bazıları: Rekabet: Bilhassa menfaat-i maddiye cihetinden gelirse yavaş yavaş ihlâsı kırar. Hubb-u câh: İhlâsı kaçırıp riyâ kapısını açan mezmum bir haslettir. Şöhretperestlik: En mühim bir maraz-ı ruhî olan hubb-u cahtan gelir ve riyâ kapısını açarak ihlâsı zedeler. Korku: Ehl-i dünyanın hafiyeleri ve ehl-i dalâletin propagandacıları bu damardan istifade ederek avamı, bilhassa ulemayı evhamlandırarak onları kudsî cihad-ı mânevîden vazgeçirirler. Tamâh: Ehl-i dünyanın dalkavukları ve ehl-i dalâletin münafıkları, insaniyetin bu zayıf damarını kullanarak insanları bid'alara sürükleyip ihlâsa zarar verirler. Riyâ: Nefsin talip olduğu riyâ, ihlâsı kırar. Huzur-u İlâhîde başkalarına bakmak, medet aramak: O İlâhî huzurun edebine muhaliftir. Tasannu: Riyâyı ve zilleti gösterir, ihlâsı kaybettirir. Tûl-i emel: Riyâya ve dünyaya sevk eder, ihlâsı zedeler. Hırs: Amel-i uhreviyeyi zedeleyip ihlâsı kırar. Tarafgirlik: Hakikati değiştirir, ihlâsı kırar. İhlâsı kazandıran sebeplerin bazıları: 1. Rabıta-i mevt. 2. Tefekkür-ü imanî. İman-ı tahkikînin kuvvetiyle ve marifet-i Sânii netice veren masnuattaki tefekkür-ü imanîden gelen lemeât ile bir nevi huzur kazanmak.