Itlak

1. Kayıtsızlık, bir kayıt altında olmama manasına gelen ıtlak, istilâkârâne ve istiklâldârâne etrafa, her yere yayılma, intişar etmedir. İştirak ve şirk ise o ıtlakı kayıt altına alıp ıtlakın hakikatini, mahiyetini bozar. Onun için mutlak olan ef'al-i İlâhiye'de iştirak muhaldir, imkânı yoktur. Hattâ mütenahi ve maddî ve mahdut bir şeyde dahi olsa, yine istilâkârâne ve istiklâldârâne etrafa, her yere yayılır, intişar eder. Mesela hava, ziya, nur ve hararet, hatta su, ıtlaka mazhar olsalar, her tarafa yayılırlar. 2. (Fıkıh usulü) Bir lâfzın, bir vasıf ile takyid edilmeyip, bütün envaına şamil olması. Mutlak ile âmm arasındaki fark için bk.: âmm