Kalb

1. Göğüs boşluğunda bulunan ve kanı vücuda dağıtan organ, yürek. 2. Kalbetme, değiştirme, tebdîl, tahvîl, tağyîr. 3. İnsanın manevî bünyesindeki hislerin ve duyguların merkezi. 4. Bir ülkenin, bir kuruluşun işleyiş, yönetim ve varlığını sürdürme bakımından en önde gelen yeri (Bir şeyin kalbi, o şeyin ortası, en ehemmiyetli alıcı noktası, merkezi, can evi). 5. Kalb, bir lâtife-i Rabbâniye'dir ki mazhar-ı hissiyatı vicdan ve mâkes-i efkârı da dimağdır (ki bu kalb, bir et parçası olan malum maddî kalpten farklıdır). Lâtife-i Rabbâniye de denilen bu kalbin insanın maneviyatına yaptığı hizmet, maddî kalbin cesede yaptığı hizmet gibidir. Tıpkı, bir makine-i hayat olan ve bütün aktar-ı bedene mâü'l-hayatı neşrettiği için maddî hayat onun işlemesiyle kaim olan o maddî kalp sekteye uğradığı zaman cesedin de sukuta uğraması gibi, bu lâtife-i Rabbâniye de a'mâl ve ahvâl ve mâneviyatın hey'et-i mecmuasını hakikî bir nur-u hayat ile canlandırır, ışıklandırır; nur-u imanın sönmesiyle, mahiyeti, meyyit-i gayr-ı müteharrik gibi bir heykelden ibaret kalır. Maddî kalb, bedenin aktarına neşr-i hayat ettiği gibi, kalbdeki ukde-i hayatiye olan mârifet-i Sâni de gayr-ı mahdud istidâdât-ı insaniyeyle mütenasip olan âmâl ve müyûl-ü müteşâibeye neşr-i hayat eder. Lezzeti içine atar ve kıymet verir ve bast ve temdid eder. İşte bu lâtife-i Rabbâniye olan kalb, iman mahalli olup hadsiz hakaik-i kâinatın mazharı, medarı, çekirdeğidir. 6. (Tasavvuf) İnsanın mânevî cihetindeki kalp, ruh, sır, hafî, ahfâ denen beş lâtifesinden birisi. İmam-ı Rabbanî'ye göre bu lâtifeler âlem-i emirdendir. Her lâtifede bir ulu'l-azm peygamberin mânevî hakikati altında terakki edilir. Aynı şekilde her lâtifenin farklı renkte bir nuru vardır. Âlem-i emrin ilk basamağında bulunan kalb, diğer dört lâtifeden farklı olarak hem âlem-i emre hem de âlem-i halka bakar. Hz. Âdem'in (a.s.) kademi altındadır. Ve onun terbiye edicisi, tekvîn sıfatıdır. İnsanların her işini, her hareketini bu sıfat yapar. Bu mertebede Allah Teâlâ'nın "sıfât-ı ef'aliyesi" tecellî eder. Nuru ise kırmızıdır. (Ayrıca bk. ruh; sır; hafî; ahfâ.)