Kâmil

1. Mükemmel, tam ve noksansız, olan. 2. Kemale ermiş, yaşını almış, sinn-i kemalde olan. 3. Olgun; kemal, fazilet ve hüsn-ü ahlâk sahibi, ruhen terakki etmiş kimse. 4. Esma-i Hüsna'dandır: Kemal-i mutlak, zât ve sıfât ve ef'âlinde bütün envâ-ı kemâlâta câmi, noksan ve kusurdan münezzeh ve mukaddes, mümkinatın bütün kemâlâtı, nur-u kemalinin cilvelerinin birer gölgesi olan Allah. Sâni-i Zülcelal ve Fâtır-ı Zülcemal ve Hâlık-ı Zülkemal'in bütün kemâlâtı hakikiyedir, zâtiyedir. Gayr ve mâsivâ O'na tesir etmez, yalnız mezâhir olabilirler. Umum kâinattaki umum kemâlât, Kâmil-i Mutlak olan Zât-ı Zülcelal'in kemalinin âyâtıdır ve cemalinin işârâtıdır. Belki, hakikî kemaline nisbeten bütün kâinattaki hüsün ve kemal ve cemal, zayıf bir gölgedir. Ayrıca bk. kemal İnsan-ı kâmil: Hakikî mü'min ve tam bir Müslüman olan; yani, yalnız surî değil, belki hakikat-i imanı ve hakikat-i İslâmı kazanan; yani, şu kâinat içinde ve bir cihette kâinat mümessili olarak, doğrudan doğruya kâinatın Hâlık-ı Zülcelal'ine abd, muhatap, dost, halil ve âyine olan; ve ahsen-i takvimde olduğunu göstermekle, benî Âdem'in melâikeye rüçhaniyetini ispat eden ve şeriatın imanî ve amelî cenahlarıyla makamât-ı âliyede uçan ve bu dünyada saadet-i ebediyeye bakan, belki de o saadete giren kimse. İnsan-ı kâmil odur ki bütün letâifi, kendilerine mahsus ayrı ayrı tarik-i ubûdiyette hakikat cânibine sevk etmekle, Sahâbe gibi geniş bir dairede, zengin bir surette, kalb bir kumandan gibi, letâif askerleriyle kahramanâne maksada yürür. Elhak en hakikî insan-ı kâmil, nev-i insanın medâr-ı fahri olan Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü vesselâmdır.