Kurbiyet

Sözlük manası "yakınlık" demektir. Terim anlamı ise kulun Allah'a yakınlaşmasını ifade eden bir yoldur. Yani, velayet yolunda seyr ü sülûk ile Allah'ın manevî yakınlığını kazanmaya çalışmaktır. Bu yol, kisbîdir, uzundur, gölgelidir. Çok merâtibin tayyına ve bir derece zamana muhtaçtır. "Şems-i Ezel ve Ebed olan Zât-ı Zülcelal her şeye her şeyden daha yakın olduğu hâlde, her şey O'ndan nihayetsiz uzaktır. Yalnız, bütün mevcudatı kat' edip, cüz'iyetten çıkıp, külliyetin merâtibinde git gide binler hicaplardan geçip, tâ bütün mevcudata muhit bir ismine yanaşır, ondan daha ileride çok merâtibi kat' eder, sonra bir nevi kurbiyete müşerref olur. Mesela bir nefer, kumandan-ı âzamın şahs-ı mânevîsinden çok uzaktır. O nefer, kumandanını, onbaşılıkta gördüğü küçük bir nümune ile, gayet uzak bir mesafede, mânevî çok perdeler arkasında ona bakar. Hakikî onun şahs-ı mânevîsiyle kurbiyet ise mülâzımlık, yüzbaşılık, binbaşılık gibi çok merâtib-i külliyeden geçmek lazım geliyor. Hâlbuki kumandan-ı âzam, emriyle, kanunuyla, nazarıyla, hükmüyle, ilmiyle—sureten olduğu gibi mânen de kumandan ise—bizzat zâtıyla o neferin yanında bulunur, görür." Kurbiyet ve akrebiyet arasındaki farklar için bk. akrebiyet