Kuvve-i Gadabiye

1. Gazap kuvveti, gücü. 2. Zararlı şeyleri def için insana verilen kuvve. İnsan bedeninde iskân edilen ruhun yaşayabilmesi için ihdas edilen üç kuvveden (kuvve-i akliye, gadabiye ve şeheviye) biridir. İnsandaki bu kuvveye, şeriatça bir had ve bir nihayet tayin edilmişse de, fıtraten tayin edilmemiş olduğundan, bu kuvve tefrit, vasat, ifrat namıyla üç mertebeye ayrılır. Kuvve-i gadabiyenin tefrit mertebesi, cebanettir ki korkulmayan şeylerden bile korkar. İfrat mertebesi tehevvürdür ki ne maddî ve ne mânevî hiçbir şeyden korkmaz. Bütün istibdadlar, tahakkümler, zulümler bu mertebenin mahsulüdür. Bu mertebede Nemrutları, Firavunları, Şeddadları beşerin başına atar. Vasat mertebesi ise şecaattir ki hukuk-u diniye ve dünyeviyesi için canını feda eder, meşru olmayan şeylere karışmaz. Bu mertebe âdil hâkimleri, melek gibi melikler meyvesini verir. Bu kuvve-i gadabiyenin füruatında şu üç mertebenin (ifrat, tefrit, vasat) yeri vardır.