Mana

1. Sözlükte "demek istemek, kastetmek" anlamındaki a-n-y (inâyet) kökünden türemiştir. "Denilmek istenen, kastedilen şey" manasına gelir. Buna göre mana, lâfızların tasvir ettiği, yöneldiği veya lâfızlarla anlatılmak istenen, onlarla anlaşılan şeydir. 2. Nahiv ilminde lâfzın mukabili olarak kullanılan mana "sözle anlatılmak istenen şey" (maksad, medlûl) olarak tanımlanmıştır. 3. Mantık ilminde ise mana, "vaz' yoluyla lâfızdan zihne yansıyan tasavvur" şeklinde tarif edilir. Sözü edilen sûret bir lâfızla ifade edilirse "müfred", birleşik lâfızla ifade edilirse "mürekkep mana" diye anılır. Mana ile mefhumun her biri akılda oluşan sûreti ifade etmesi açısından birbirine benzer. Ancak oluşmaları bakımından farklılık arzederler; zira sûret lâfızla kastedilmesi bakımından mana, akılda oluşması bakımından mefhum diye isimlendirilir. (Bk. tasavvur) 4. Üstad Bediüzzaman Said Nursî belâgat ilmine göre manayı şu şekilde tarif eder: "Asıl mana odur ki elfaz onu sımahta boşalttığı gibi, zihne nüfuz ederek vicdan dahi teşerrüb etmekle, ezâhîr-i efkârı feyizyâb eden şeydir." Ayrıca bk. mana-yı harfî; mana-yı ismî