Mâsadak

1. İlgi ve mana alanı içine giren. 2. Doğrulayan, doğruluğu kendinde görünen. Peygamber Efendimiz (a.s.m.) şöyle buyurur: "İstanbul muhakkak fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, Onu fetheden ordu ne güzel ordudur." Fatih Sultan Mehmed İstanbul'u fethederek Peygamberimizin bu sözüne mâsadak olmuştur. Ama hadiste İstanbul'u Fatih Sultan Mehmed'in fethedeceği belirtilmemiştir. Sadece hadisin manasına dahil olmuştur, mahal olmuştur. Bediüzzaman'ın ifadesiyle "mâsadak ile mânâ ayrıdırlar."Muhakemat, 1. Makale, 3. Mukaddeme, s. 30 Mâide Sûresi 54. âyete bakalım: "Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse, bilsin ki Allah öyle bir kavim getirir ki, Allah onları sever, onlar da Allah'ı severler, mü'minlere karşı yumuşak, kâfirlere karşı şiddetlidirler; Allah yolunda mücahede ederler, hiçbir kınayıcının kınamasından da korkmazlar." Bu âyette bildirilen kavim değişik zamanlarda değişik topluluklar olabilir. Bu özelliği taşıyan kavim bu âyete mâsadak olur, ama âyetin manası sadece belli bir kavimle sınırlandırılamaz. "Âyetin manası falan kavimden ibarettir. Başkası değildir" dediğimizde mana ile mâsadakı birbirine karıştırmış oluruz.