Mücessem

Cisimleşmiş olan. Cisimlendirilmiş. Sözler'de şöyle bir cümle geçer: "Masnuatta hiçbir eser yok ki, çok manalı bir lâfz-ı mücessem olmasın, Sâni-i Zülcelâl'in çok esmâsını okutturmasın."17. Söz, s. 299 Lâfz-ı mücessem sözüyle, kâinattaki her eserin sayısız denecek kadar çok manalar, hikmetler taşıdığı ders verilmektedir. Varlıkların her birinde birçok İlâhî isim tecellî etmektedir ve bu isimlerin taşıdığı manalar o kadar çoktur ki, sanki bu manalara cisim giydirilmiş de o varlık meydana gelmiştir. Mesnevî-i Nuriye'de, insan için "Tecessüd etmiş bir ilm-i muhtardır"Zerre, s. 237 cümlesi geçer. Yani insanın her organı, her hücresi, her duygusu, kısacası maddî ve mânevî cihazlarından her biri nice hikmetler taşımakta ve onun öylece yaratılması İlâhî iradeyi açıkça göstermektedir. Bu gerçek o derece açık ve seçiktir ki, sanki ilim ve iradenin bir cilvesi cisimleşmiş, ceset giymiş de o insan meydana gelmiştir. Bu kâinat için "mücessem bir kitab-ı Sübhanî," insan için, "mücessem bir hikmet-i nakkaşe," "incimad etmiş bir kudret-i basîre," denilmesi de bu manadadır.