Müçtehid

1. Çalışıp çabalayan, gayret eden. 2. Müstaid olanların dinin kat'î ve muayyen meseleleri haricindeki bir konuda, Hâlık-ı Semâvât ve Arzın marziyatını ve bizden arzularını, kelâmından istinbat ederek, şeriatın ahkâm-ı mesturesini izhar eden. Ebu Hanife, Mâlik, Şafiî, Ahmed İbn-i Hanbel gibi zâtlar müçtehidlerdendir. Bütün müçtehidlerin me'hazlarını Kur'ân, mânâsının hazinesinden ihsan etmekle beraber, daima onlara rehber ve terakkiyatlarında her vakit onlara mürşid olup, o tükenmez hazinesinden onların yollarına neşr-i envar ettiği bütün onlarca musaddaktır ve müttefekun aleyhtir. Müstaid, müçtehid olabilir; müşerri' olamaz. İçtihadın şartını hâiz olan her müstaid, ediyor nefsi için nass olmayanda içtihad. Ona lazım, gayra ilzam edemez. Ümmeti davetle teşri' edemez. Fehmi, şeriatten olur, lâkin şeriat olamaz. Müçtehid olabilir, fakat müşerri' olamaz.