Muhkem

Çoğulu, muhkemât. 1. Sağlam, metin, kavî. 2. Nesih ve tebdil ihtimali olmayan lâfız. Neshin inkıtası, "zatî manasının değiştirilmesi aklen mümkün olmayan" şeklinde olabilir. Buna "muhkem liaynihi" denir. Mesela Saniin vücuduna, sıfatlarına ve âlemin hâdis olduğuna delâlet eden ayetler gibi... Veyahut Peygamberin (a.s.m.) vefatıyla vahyin kesilmesi tarzında olabilir ki buna da "muhkem ligayrihi" denir. Muhkemin zıddı, müteşabihtir. Müteşabih ise mana yönünden birden fazla ihtimal taşıdığı için anlaşılmasında güçlük bulunan lâfız veya ifadelerdir. Bunlar herkesin bilemediği derin manalar taşır. Kur'ân'ın ve hadîs-i kudsînin muhkematı başka bir manaya ihtimali yoktur, müteşabihat gibi tevil değil tefsir edilir. Ayrıca bk. müteşâbih