Münevver

Tenvir edilmiş, nurlandırılmış. Kalbi imanla ve aklı ilimle aydınlanmış insanlar. Münevver kelimesi aydın anlamında kullanılır. Ancak aydın olabilmek için sadece sosyal konularda veya fen ilimlerinde otorite olmak, aklen gelişme göstermek yeterli değildir. Bediüzzaman şöyle der: "Zulmetli münevverler bu sözü bilmeliler: Ziya-yı kalbsiz olmaz nur-u fikir münevver."Sözler, Lemeât, s. 958 Yani karanlıkta kalmış aydınlar şunu bilmeliler ki, kalb ziyası olmadan akıl nurlanmaz. Sadece beşerî ilimlerle uğraşan kimseler, kalbin ışığı olan imandan nasiplerini almamışlarsa, gerçek anlamda "aydın" olamazlar. Bediüzzaman, Münâzarat adlı eserinde aynı manayı şöyle ifade eder: "Vicdanın ziyası, ulûm-u diniyedir. Aklın nuru, fünun-u medeniyedir. İkisinin imtizacıyla hakikat tecelli eder."İlk Dönem Eserleri, Münâzarat, s. 508 Burada vicdan, kalp yerine kullanılmıştır. Aklı aydınlatacak ve insana neci olduğunu, nereden gelip nereye gittiğini ve bu dünyadaki vazifesinin ne olduğunu bildirecek tek rehber, iman ışığıyla aydınlanmış kalptir. Ruhta esas olan kalptir. Hissiyat da ona bağlıdır, akıl da. Şu var ki, kalbin his yönü vicdan ile icra edilmektedir, anlama yönü ise dimağla, yani akılla. Bu hâle göre, akıl kalpten ayrı düşerse komutanından ayrılmış bir nefer gibi ortada kalır; ne yapacağını, hangi yoldan gideceğini bilemez olur. Bu hâl, başlı başına bir karanlıktır. Kalpte iman ışığı olursa aklı da aydınlatır; ona rehberlik eder. Neyin doğru, neyin yanlış, neyin helâl neyin haram olduğuna tek başına karar veremeyen akıl, imanlı bir kalbin rehberliğinde bütün bu soruların cevaplarını bulur. Aksi halde, yani "O nur ile bu ziya mezc olmazsa zulmettir, zulüm ve cehli fışkırır." Kalbin vazife görmemesi zulüm, aklın fen ilimlerinden geri kalması ise cehalet olarak ifade edilmiştir. İkisi birlikte zulmeti, yani karanlığı doğururlar. Kalbin zulmeti, iman hakikatlerinden mahrumiyet, aklın zulmeti ise şu mahlûkat âlemini tefekkür etmeme yahut yanlış değerlendirmedir. Ayrıca bk. Nur