Mütevatir

Gerçek olduğu tevatür ile sabit olan. Tevatür, "yalan üzerinde ittifakları imkânsız olan bir cemaatin bir fikir üzerinde birleşmeleri" demektir. Böyle bir cemaatin hükmü mütevatir olur. Mütevatir hadis, özetle şöyle tarif edilir: "Aklın yalan üzere birleşmelerini mümkün görmediği raviler topluluğunun, kendileri gibi bir topluluktan işiterek veya görerek alıp naklettiği haber veya hadislerdir." Bu nitelikleriyle mütevatir hadisler kesin bilgi ifade ederler ve hadis âlimleri tarafından inceleme ve araştırmaya tabi tutulmazlar. Mütevatir hadis başlıca iki kısma ayrılır: Lâfzî mütevatir/sarih tevatür: "Yalan üzerine birleşmeleri mümkün olmayan bir topluluğun bir hadis-i şerifin kelime ve cümlelerini olduğu gibi koruyarak naklettikleri mütevatir haber veya hadis"e denilir. Peygamberimizin bir parmak işaretiyle Ay'ı ikiye ayırmasını, Miraca çıkmasını ve parmaklarından su fışkırmasını anlatan hadisler lâfzî mütevatir olarak kabul edilmiştir. Böyle hadisler pek azdır. Mânevî tevatür: "Yalan üzerine birleşmeleri mümkün olmayan bir topluluğun bir hadis-i şerifi mana yönünden nakletmeleridir. Meselâ, Peygamber Efendimizin dua ederken ellerini kaldırması, ayrı kişiler tarafından kendi ifade tarzlarına göre farklı farklı anlatılmış, ama hepsi de Peygamber Efendimizin dua ederken ellerini kaldırdığı konusunda birleşmişlerdir. Ayrıca bk. hadis