Şefkat

Acıma, merhamet; himâye; hâlis muhabbet. Şefkat, şu üç unsuru ihtiva eder: 1. İn'âm ve ikramda bulunmak ve cömert davranmak suretiyle merhametini gösterme. 2. Tehlikelere karşı himaye etme. 3. Bir mükâfat, bir rüşvet, bir mukabele istemeyen, hâlis, sâfi ve ivazsız muhabbet etme. Şefkat ile aşk arasındaki farklar: Şefkat aşka göre daha geniştir. Bir zât, şefkat ettiği evlâdı münasebetiyle, bütün yavrulara, hattâ zîruhlara şefkatini ihata eder ve Rahîm isminin ihatasına bir nevi âynadarlık gösterir. Hâlbuki aşk, mahbubuna hasr-ı nazar edip her şeyi mahbubuna feda eder. Yahut mahbubunu îlâ ve senâ etmek için başkalarını tenzil ve mânen zemmeder ve hürmetlerini kırar. Hem şefkat Allah'a vasıl eden tariklerden aşk ve muhabbete göre de daha keskin, daha parlak ve ulvîdir. Bütün envâıyla lâtîf ve nezihtir. Ve makam-ı nübüvvete daha lâyıktır. Bu farkı, Kur'ân-ı Hakîm, parlak bir i'câzla izah eder. İsm-i Rahîm'in vusûlüne vesile olan hissiyat-ı Yâkubiyenin yüksek bir derece-i şefkat olduğunu gösterir. Züleyhâ'nın Yusuf aleyhisselâma karşı olan muhabbeti ise ism-i Vedûd'a vesile-i vusûl olan aşktır. Demek Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan, Hazret-i Yâkup aleyhisselâmın hissiyatını ne derece Züleyhâ'nın hissiyatından yüksek göstermişse, şefkat dahi o derece aşktan daha yüksek görünüyor.