Selâset

1. Yumuşaklık, kolaylık, akıcılık. 2. Yazılı yahut sözlü ifadenin okunması da, anlaşılması da kolay olması, lisanlara ve fehimlere ağır gelmemesi. Kur'ânın Selâseti Kur'ân'ın okunuşunda ve anlaşılmasında yüksek bir selâset vardır ki lisanlara ve fehimlere ağır gelmez. Kur'ân'ın selâseti şu on bir kaynağa dayanır: 1. Yirmi sene zarfında parça parça, ayrı ayrı zamanlarda nâzil olduğu hâlde, şiddet-i tenâsüpten sanki bir defada nâzil olmuştur. 2. Esbab-ı nüzul ayrı ayrı ve mütebâyin olduğu hâlde, şiddet-i tesânütten, sanki sebep birdir. 3. Mükerrer, mütefavit suallere cevap olduğu hâlde şiddet-i imtizaç ve ittihaddan sanki sual birdir. 4. Müteaddit, mütegayir hâdisâta beyan olduğu hâlde, kemal-i intizamdan, sanki hâdise birdir ve bir hâdiseye cevaptır. 5. "Tenezzülât-ı İlâhiye" ile tâbir edilen, mütehalif, mütenevvi halette, hadsiz muhatapların, hususan Efendimizin (a.s.m.) fehimlerine yakın ve münasip üslûplar üzerine nâzil olmuştur. Böyle olduğu hâlde öyle bir hüsn-ü temasül ve güzel bir selâset gösteriyor ki güya hâlet birdir, bir derece-i fehimdir, su gibi akar bir selâset gösteriyor. 6. Bütün zaman ve mekânlarda gelip geçen mütebâid ve müteaddit insanlara tevcih-i kelâm ettiği hâlde, suhulet-i beyandan, cezâlet-i nizamdan ve vuzuh-u ifhâmdan dolayı sanki muhatap birdir ve bir sınıftır. Hattâ her sınıf zanneder ki bil'asale muhatap yalnız kendisidir. 7. Hem Kur'ân, mütefâvit, mütederriç irşadî bazı gayelere isal ve hidayet etmek için nâzil olduğu hâlde, onda öyle bir kemal-i istikamet, öyle bir dikkat-i muvazenet, öyle bir hüsn-ü intizam vardır ki güya maksat birdir. 8. İrşadın gayelerine isal için tekrarları, tahkik ve takriri ifade eder. Yani tekrar ile takrir ve tesis eder, terdat ile kıssa ve ahkâmı tahkik ve teyid eder. Maahaza, tekrarları halel vermez. İadesi, bıktırmaz ve zevki izale etmez. Bir zevk-i selîmi ve sıhhat-i kalbi olanlar için tekerrür ettikçe misk gibi kokar, lezzeti artar. 9. Bunun sırrı ise Kur'ân kalblere kuvvet ve gıdadır, ruhlara kut ve şifâdır. Gıdanın tekrarı, kuvveti artırır. Tekrar etmekle daha melûf ve menus olduğundan lezzeti artar. 10. İnsan maddî hayatında, her anda havaya, her vakit suya, her zaman ve hergün gıdaya, her hafta ziyaya muhtaçtır. Bunların tekerrürü haddizâtında tekerrür olmayıp, ihtiyaçların tekerrürü içindir. Kezâlik, insan, hayat-ı ruhiyesi cihetiyle Kur'ân'da zikredilen bütün nevilere muhtaçtır. 11. Kıssa-i Mûsâ gibi bazı hâdisât-ı cüz'iyenin tekrarı, o hâdisenin küllî bir düsturu tazammun ettiğine işarettir.