Şer

1. Kötülük, fenalık, kötü iş. Zıddı, hayırdır. 2. Allah tarafından yasaklanıp karşılığında ceza terettüp eden ve insanın selim fıtratıyla bağdaşmayan inançlar, davranışlar ve günahlar. Bütün fenalıklar ve günahlar ve şerlerin mayası ve esası ademdir, tahriptir, bozmaktır. Küfür de hakaik-ı imaniyeyi inkâr ve nefy olduğundan ademdir. Adem şer olduğu gibi bir hayrın ademi de şerdir. Burada şunu belirtmek gerekir ki; kader-i İlâhî, hem netice ve meyveler, hem de illet ve sebep itibarıyla şerden ve çirkinlikten münezzehtir, zulümden ve kubuhtan mukaddestir. İcad-ı İlâhîde şer ve çirkinlik yoktur; belki abdin kisbine ve istidadına aittir. Çünkü halk-ı şer, şer değil; belki kesb-i şer, şerdir. Halk ve icad umum neticelere bakar. Bir şerrin vücudu çok hayırlı neticelere mukaddeme olduğu için, o şerrin icadı, neticeler itibarıyla hayır olur, hayır hükmüne geçer. Mesela ateşin yüz hayırlı neticeleri var. Fakat bazı insanlar, sû-i ihtiyarıyla ateşi kendilerine şer yapmakla, "Ateşin icadı şerdir" diyemezler. Öyle de, şeytanların icadı, terakkiyât-ı insaniye gibi çok hikmetli neticeleri olmakla beraber, sû-i ihtiyarıyla ve yanlış kesbiyle şeytanlara mağlûp olmakla, "Şeytanın hilkati şerdir" diyemez. Belki o, kendi kesbiyle kendine şer yaptı. Evet, kesb ise mübaşeret-i cüz'iye olduğu için, hususî bir netice-i şerriyenin mazharı olur; o kesb-i şer, şer olur. Fakat icad umum neticelere baktığı için, icad-ı şer, şer değil, hayırdır.