Şeriat-ı Fıtriye

Yaratılışta vazedilen İlâhî hükümler. Kâinatın idaresinde cari olan İlâhî kanunlar. Cenâb-ı Hakkın biri irade sıfatından, diğeri kelâm sıfatından gelen iki ayrı kanunlar manzumesi vardır. Kelâm sıfatından gelen kanunlara Şeriat-ı Kur'âniye, irade sıfatından gelen kanunlara ise, şeriat-ı fıtriye denir. Bunların her ikisinde de itaat edenler mükâfat, isyan edenler ise ceza görürler. Kelâm sıfatından gelen kanunlar İlâhî kitaplarda yer almıştır. Son ilâhî kitap olan Kur'ân-ı Kerimin bütün hükümleri şeriatın bu birinci manasını ders verir. Bu hükümler insanın ihtiyarî fiillerinde en büyük yol göstericidir. İrade sıfatından gelen diğer şeriat ise kâinatta hüküm süren bütün kanunlardır. Bu kanunlara şeriat-ı fıtriye, tekvini şeriat, şer-i tekvinî gibi isimler verilir. Tabiat kanunlarının tamamı bu şeriatın hükümleridir. Bu hükümler canlı-cansız, mü'min-kâfîr, insan-hayvan her varlığa uygulanır. Bu kanunlara uyan insanlar, dinlerine ve inançlarına bakılmaksızın, bu âlemden fayda görürler, uymayanlar ise mahrumiyete düşmekle cezalarını çekerler. Meselâ, kuvvetin zayıflığa galip gelmesi bu şeriatın bir kanunudur. Çelik, kuvvetlidir, tahta ise zayıftır. Çelik kılıç ile tahta kılıç çarpıştıklarında, zafer çeliğin olacaktır. Kelâm sıfatından gelen şeriatla irade sıfatından gelen tekvinî şeriatın hükümleri bazen ortak bir noktada birleşirler. Buna örnek olarak, içki içmenin hem zararlı hem de haram olmasını verebiliriz. Yani, içki her iki şeriatla da yasaklanmıştır. Cihetleri ve cezaları ise farklıdır. İçki içmek, tekvinî şeriata karşı bir isyan olması cihetiyle insanın bedenine ve aklına zarar verir. Kur'ân'da yasaklanmış olması cihetiyle de İlâhî azabı netice verir. Sebepler, Allah'ın kanunudur. Onlara uymamak, şeriat-ı fitriyeye karşı çıkmaktır. Bunun sonucu ise başarısızlıktır ve dünya nimetlerinden mahrumiyettir.