Sidretü’l-Müntehâ

Hz. Peygamber'in Mi'rac gecesi İlâhî sırlara mazhar olduğu makam. Sidre, Arabistan kirazı denen bir ağaç türü olmakla beraber, ayrıca bir hayret manası da taşır. Seder ve Sederat göz kamaşmak ve hayran olmak, hayrete düşmektir. (Bk. sidre) Bu sebeple müfessirler sidretü'l-müntehâyı, her iki manayı da gözeterek tefsir etmişlerdir. Hak Dini Kur'ân Dili tefsirinde bu konudaki yorumlar şöyledir: "İbn Mes'ud'dan gelen bir rivayette şöyle denilmiştir: 'Sidretü'l-Müntehâ, cennetin uç kısımlarında bulunan bir yerdir. Üzerinde ise Sündüs ve İstebrak'ın etekleri vardır.'" Keşşâf'ta da "Sidretü'l-Müntehâ sanki cennetin bitiş noktasındadır" şeklinde bir ifade geçer. İbn Abbas ve Ka'b'dan nakledildiğine göre "Sidretü'l-Müntehâ, arşın altında bulunan bir ağaçtır ki melekler, nebîler ve âlimlerin ilmi sonuçta ona ulaşır. Ondan ötesi ise gaybdır, Allah'tan başkası bilemez." Fahreddin Râzî de tefsirine ikinci derecede kaydettiği bir görüşte şunları söyler: "Sidretü'l-Müntehâ, hayret-i kusvâ (en son hayret) manasını ifade eder." Yani akılların, daha fazla hayret tasavvur edilmeyecek derecede hayrette kaldıkları bir makamda, Hz. Peygamber hayrete düşmedi, şaşmadı, kendisini kaybetmedi ve gördüğünü gördü, demektir. Ebu's-Suud'un da bu konuda şöyle dediği görülür. "Ve sonunda senin Rabbine varılacaktır" âyetine göre müntehâdan maksat, Allah'tır. Bu yüzden Sidretü'l-Müntehâ da, mülkün mâlikine izâfeti kabilinden "Allah'ın sidresi" manasını ifade edebilir." Mütercim Âsım Efendi: "Yedinci kat gökte bir makâm."