Tevhid

1. Birlemek. 2. Tevhid iki kısımdır: Tevhid-i âmî ve zahirî: "Cenâb-ı Hak birdir; şeriki, naziri yoktur. Bu kâinat O'nun" demektir. Tevhid-i hakiki: "Her şey üstünde sikke-i kudretini ve hâtem-i rububiyetini ve nakş-ı kalemini görmekle, doğrudan doğruya her şeyden O'nun nuruna karşı bir pencere açıp, O'nun birliğine ve her şey O'nun dest-i kudretinden çıktığına ve uluhiyetinde ve rububiyetinde ve mülkünde hiçbir vechile hiçbir şeriki ve muini olmadığına, şuhuda yakın bir yakinle tasdik edip iman getirmektir ve bir nevi huzur-u daimi elde etmektir." En ehemmiyetli ve en halâvetli ve en yüksek bir vazife-i kudsiye ve bir fariza-i fıtriye ve bir ibadet-i imaniye olan tevhid, yalnız tasavvurdan ibaret bir marifet değildir. "Tevhid-i hakiki öyle bir hüküm ve tasdik ve iz'an ve kabuldür ki herbir şeyle Rabbini bulabilir. Ve her şeyde Hâlıkına giden bir yolu görür. Ve hiçbir şey huzuruna mâni olmaz." Tevhid şirketi reddeder, tesiri esbaba vermez. Âlem ve anâsır kabza-i tasarrufunda bulunan Zâta mahsus olduğu gibi, herhangi bir unsurun da tedvir ve tedbiri, bütün hayvânat ve nebatatı kabza-i rububiyetinde tutup terbiye eden aynen o Zâta mahsustur.