Ubudiyet

Kur'ân-ı Hakîm'in tasrih ettiği gibi arştan ferşe, yıldızlardan sineklere, meleklerden semeklere, seyyârâttan zerrelere kadar her şeyin lisan-ı hâl ve lisan-ı kàl ile Sânilerini ve Mâbudlarını tenzih, medih, tekbir, tâzim, tevhid, tehlil, takdis ve tesbih etmesi; Cenâb-ı Hakk'a secde, hamd, şükür gibi vazife ve ibadetlerde bulunmasıdır. Mahlûkatın kemal-i itaat ve intizamla vazife suretindeki bu ubudiyetleri mazhar oldukları esmalara ve kabiliyetlerine göre ayrı ayrıdır, çeşit çeşittir. İnsanın ubudiyeti ise: "Rabbü'l-Âlemînin ulûhiyetinin izharına karşı, dergâh-ı İlâhîde abd(in) kendi kusurunu ve acz ve fakrını görüp kemal-i Rububiyetin ve kudret-i Samedâniyenin ve rahmet-i İlâhiye'nin önünde hayret ve muhabbetle secde etmesi" ve O'nun "kâinatta görünen saltanat-ı Rububiyetini itaatkârâne tasdik etmesi, kemâlâtına ve mehâsinine hayretkârâne nezaret etmesidir." Yani, "ubudiyet odur ki abdin: Fâtır-ı Zülcelal'in dergâh-ı rahmetinde estağfirullah ve subhanallah ile kusurunu, ve hasbünallah ve elhamdülillâh ile fakrını, ve Allahuekber ve # لَاحَوْلَ وَلَاقُوَّةَ اِلّٰا بِاللّٰهِ الْعَلِىِّ الْعَظ۪يمِ# ile ve istimdatla aczini ilân etmesi, ve âyine-i ubudiyeti ile cemal-i rububiyetini izhar etmesidir."