Vehbî İlim

Allah vergisi ilim. Doğrudan Allah tarafından verilen ilim. Aklın başlıca iki çeşit seyri vardır: Fikir ve hads (sezgi). Fikir; aklın, ağır, tedrici ve zamanla kayıtlı olan düşünme seyridir. Hads ise, aklın bir lahzada sonuca ulaşmasıdır. Yani, hads, birşeyin birden açılması, dolaysız kavrama, bir anda yakalamadır, şimşek gibi bir sür'at-i intikaldir. Vehbi ilim de bir yönüyle hadse benzer. Mukaddes bir gaye için kendine düşen gayreti sonuna kadar kullanan bir sevgili kula, hiç hatır ve hayaline gelmeyecek mânevi kapılar açılır. Bilmediği çok şeyler vehbî olarak ruhuna ilham edilir. Bediüzzaman, kendisine ihsan edilen üstün kâbiliyeti, harika zekâsı, kuvvetli hafızası, kısa süren bir tahsilde elde ettiği mükemmel ilmiyle "Bediüzzaman" ünvanını almış, ama o bununla kalmayıp bütün mânevî sermayesiyle gençliğin imanını kurtarmanın yollarını aramış, bunu kendine dert edinmiş, bu vadide Allah'ın rahmet ve inâyetine sığınmış ve sonunda kalbine ve gönlüne bu asrın bütün mânevî yaralarına merhem olacak bir marifet hazinesi ilham edilmiştir.