Velayet

1. Velilik, evliyalık, yani, fenaya ve bekaya kavuşma. 2. Cenâb-ı Hakk'ın kurbiyetini, yakınlığını kazanma. Velayet üç kısımdır: Velayet-i suğra: Meşhur velayettir. Kurbiyet merâtibinde sülûktan ibaret olan bu yolda çok merâtibin tayyına ve bir derece zamana ihtiyaç vardır. Yani, âyine-i kalbe uzanan bir nisbet-i Rabbâniye ile bir tezahürdür ki herkesin istidadına ve tayy-ı merâtipte seyr ü sülûküne, esma ve sıfâtın tecelliyâtına nisbeten cüz'î ve küllî Zât-ı Ehad ve Samed'in nuruna ve sohbetine ve münâcâtına mazhariyetidir. Galip esma ve sıfatın zılâlinde gider. Velayet, risaletin tebliğ ettiği hakaik-i imaniyeyi, bir nevi şuhud-u kalbî ve zevk-i ruhanî ile aynelyakin derecesinde görür, tasdik eder. Velayet-i vusta: Ferâiz-i diniyeye ve Sünnet-i Seniyyeye tarîkat perdesi altında hizmettir. İmâm-ı Rabbânî Ahmed-i Fârûkî (r.a.) demiş ki: "Ben seyr-i ruhanîde kat-ı merâtip ederken, tabakat-ı evliyâ içinde en parlak, en haşmetli, en letâfetli, en emniyetli, Sünnet-i Seniyyeye ittibâı esas-ı tarikat ittihaz edenleri gördüm. Hattâ o tabakanın âmi evliyaları, sair tabakâtın has velîlerinden daha muhteşem görünüyordu." Onlar Sünnet-i Seniyyeyi esas tutmakla, Habibullahın zılli altında makam-ı mahbubiyete mazhar olurlar. Velayet-i kübra: "Veraset-i nübüvvetten gelen, berzah tarikine uğramayarak, doğrudan doğruya zâhirden hakikate geçip akrebiyet-i İlâhiye'nin inkişafına bakan bir velayettir." Velayet-i kübra sahipleri sahabe, asfiya, tâbiîn, eimme-i Ehl-i Beyt ve eimme-i müçtehidîndir ki onlar, doğrudan doğruya Kur'ân'ın birinci tabaka şakirtleridirler. Bk. kurbiyet; akrebiyet.