اوچنجى حجّتِ ايمانيه

اوچنجى حجّتِ ايمانيه

يگرمى اوچنجى لمعه

(طبيعتدن گلن فكرِ كفرىيى ديريلميه‌جك بر صورتده ئولديرييور· كفرڭ تمل طاشنى زير و زبر ايدييور.)

إخطار

شو نوطه‌ده، طبيعيّونڭ منكِر قسمنڭ گيتدكلرى يولڭ ايچ يوزى نه قدر عقلدن اوزاق و نه قدر چركين و نه درجه خرافه اولديغى، لا أقل طقسان محالى تضمّن ايدن طوقوز محال ايله بيان ايديلمش. سائر رساله‌لرده او محاللر قسمًا ايضاح ايديلديگندن· بوراده غايت مختصر اولمق حيثيتيله، بعض باصامقلر طىّ ايديلمشدر. اونڭ ايچون، بردن بره، بو قدر ظاهر و آشكاره بر خرافه‌يى ناصل بو مشهور عاقل فيلسوفلر قبول ايتمشلر، او يولده گيدييورلر، خاطره گلييور. أوت اونلر، مسلكلرينڭ ايچ يوزينى گوره‌مه‌مشلر. هم حقيقتِ مسلكلرى و مسلكلرينڭ لازمى و مقتضاسى اودر كه· يازيلمش هر بر محالڭ اوجنده بيان ايديلن او چركين و مستكره و غيرِ معقول

﴿ (حاشيه): بو رساله‌نڭ سببِ تأليفى· غايت متجاوزانه و غايت چركين بر طرز ايله حقائقِ ايمانيه‌يى تزييف ايدوب، بوزولمش عقلى يتيشمديگى شيئه خرافه دييوب، دينسزلگى طبيعته باغلايه‌رق، قرآنه هجوم ايديلمسيدر. او هجوم ايسه، شدّتلى بر حدّتى (قلبه) قلمه ويردى كه، شدّتلى و غليظ طوقاتلرى او ملحدلره و حقدن يوز چويرن باطل مذهبليلره ييديردى. يوقسه رسالهِٔ نورڭ مسلگى، نزيهانه و نازكانه و قَولِ ليّندر.﴾

خلاصهِٔ مذهبلرى،

مسلكلرينڭ لازمى و ضرورى مقتضاسى اولديغنى غايت بديهى و قطعى برهانلرله شبهه‌سى اولانلره تفصيلاً بيان و إثبات ايتمگه حاضرم.

شو آيتِ كريمه، إستفهامِ إنكارى ايله "جنابِ حق حقّنده شكّ اولماز و اولماملى" ديمكله· وجود و وحدانيتِ إلٰهيه، بداهت درجه‌سنده اولديغنى گوسترييور.

شو سرّى ايضاحدن أوّل بر إخطار:

٨٣٣١ ده آنقره‌يه گيتدم. إسلام اوردوسنڭ يونانه غلبه‌سندن نشئه آلان أهلِ ايمانڭ قوّتلى أفكارى ايچنده، غايت مدهش بر زندقه فكرى، ايچنه گيرمك و بوزمق و زهرلنديرمك ايچون دسّاسانه چاليشديغنى گوردم. أيواه ديدم، بو أژدرها ايمانڭ أركاننه ايليشه‌جك! او وقت، شو آيتِ كريمه بداهت درجه‌سنده وجود و وحدانيتى إفهام ايتديگى جهتله اوندن إستمداد ايدوب، او زندقه‌نڭ باشنى طاغيده‌جق درجه‌ده قرآنِ حكيمدن آلينان قوّتلى بر برهانى، عربى رساله‌سنده يازدم. آنقره‌ده، يڭى گون مطبعه‌سنده طبع ايتديرمشدم. فقط مع التأسّف عربى بيلن آز و أهمّيتله باقانلر ده نادر اولمقله برابر، غايت مختصر و مجمل بر صورتده او قوّتلى برهان تأثيرينى گوسترمدى. مع التأسّف، او دينسزلك فكرى هم إنكشاف ايتدى، هم قوّت بولدى. بِالمجبوريه، او برهانى توركجه اولارق بر درجه بيان ايده‌جگم. او برهانڭ بعض پارچه‌لرى، بعض رساله‌لرده تام ايضاح ايديلديگندن· بوراده إجمالاً يازيلاجقدر. سائر رساله‌لرده إنقسام ايتمش اولان متعدّد برهانلر، بو برهانده قسمًا إتّحاد ايدييور· هر برى بونڭ بر جزئى حكمنه گچييور.