آلتنجى مسئله

آلتنجى مسئله

(رسالهِٔ نورڭ چوق يرلرنده ايضاحى و قطعى حدسز حجّتلرى بولونان ايمانِ بِاللّٰه ركننڭ بيڭلر كلّى برهانلرندن بر تك برهانه قيصه‌جه بر إشارتدر.)

قسطمونيده ليسه طلبه‌لرندن بر قسمى يانمه گلديلر. "بزه خالقمزى طانيتدير، معلّملريمز اللّٰهدن بحث ايتمييورلر." ديديلر. بن ديدم: سزڭ اوقوديغڭز فنلردن هر فن، كندى لسانِ مخصوصيله متماديًا اللّٰهدن بحث ايدوب خالقى طانيتديرييورلر. معلّملرى دگل، اونلرى ديڭله‌يڭز.

مثلا: ناصلكه مكمّل بر أجزاخانه، كه هر قاوانوزنده خارقه و حسّاس ميزانلرله آلينمش حياتدار معجونلر و ترياقلر وار. شبهه‌سز غايت مهارتلى و كيمياگر و حكيم بر أجزاجىيى گوسترر. اويله ده، كُرهِٔ أرض أجزاخانه‌سنده بولونان درت يوز بيڭ چشيد نباتات و حيوانات قاوانوزلرنده‌كى ذىحيات معجونلر و ترياقلر جهتيله، بو چارشوده‌كى أجزاخانه‌دن نه درجه زياده مكمّل و بيوك اولماسى نسبتنده، اوقوديغڭز فنِّ طب مقياسيله كُرهِٔ أرض أجزاخانهِٔ كبراسنڭ أجزاجيسى اولان حكيمِ ذو الجلالى حتّى كور گوزلره ده گوسترر، طانيتديرر.

هم مثلا: ناصل بر خارقه فابريقه كه، بيڭلر چشيد چشيد قوماشلرى بسيط بر مادّه‌دن طوقويور. شكسز، بر فابريقه‌تورى و مهارتلى بر ماكينستى طانيتديرر. اويله ده، كُرهِٔ أرض دينيلن يوز بيڭلر باشلى، هر باشنده يوز بيڭلر مكمّل فابريقه بولونان بو سيّار ماكينهِٔ ربّانيه، نه درجه بو إنسان فابريقه‌سندن بيوكسه، مكمّلسه، او درجه‌ده اوقوديغڭز فنِّ ماكينه مقياسيله كُرهِٔ أرضڭ اوسته‌سنى و صاحبنى بيلديرر و طانيتديرر.

هم مثلا، ناصلكه غايت مكمّل بيڭ بر چشيد أرزاق أطرافندن جلب ايدوب ايچنده منتظمًا إستيف و إحضار ايديلمش ده‌پو و إعاشه آنبارى و دكّان، شكسز بر فوق العاده إعاشه و أرزاق مالكنى و صاحبنى و مأمورينى بيلديرر. اويله ده، بر سنه‌ده يگرمى درت بيڭ سنه‌لك بر دائره‌ده منتظمًا سياحت ايدن و يوز بيڭلر و آيرى آيرى أرزاق ايسته‌ين طائفه‌لرى ايچنه آلان و سياحتيله موسملره اوغرايوب، بهارى بر بيوك واغون گبى، بيڭلر آيرى آيرى طعاملرله طولديره‌رق، قيشده أرزاقى توكه‌نن بيچاره ذىحياتلره گتيرن و كُرهِٔ أرض دينيلن بو رحمانى إعاشه آنبارى و بو سفينهِٔ سبحانيه و بيڭ بر چشيد جهازاتى و ماللرى و قونسروه پاكتلرى طاشييان بو ده‌پو و دكّانِ ربّانى، نه درجه او فابريقه‌دن بيوك و مكمّل ايسه· اوقوديغڭز ويا اوقويه‌جغڭز فنِّ إعاشه مقياسيله، او قطعيتده و او درجه‌ده كُرهِٔ أرض ده‌پوسنڭ صاحبنى، متصرّفنى، مدبّرينى، بيلديرر، طانيتديرر، سَوْديرر.

هم ناصلكه: درت يوز بيڭ ملّت ايچنده بولونان و هر ملّتڭ ايستديگى أرزاقى آيرى و إستعمال ايتديگى سلاحى آيرى و گيديگى ألبسه‌سى آيرى و تعليماتى آيرى و ترخيصاتى آيرى اولان بر اوردونڭ معجزه‌كار بر قوماندانى، تك باشيله بتون او آيرى آيرى ملّتلرڭ آيرى آيرى أرزاقلرينى و چشيد چشيد أسلحه‌لرينى و ألبسه‌لرينى و جهازاتلرينى، هيچ برينى اونوتميه‌رق و شاشيرميه‌رق ويرديگى او عجيب اوردو و اوردوگاه، شبهه‌سز بداهتله او خارقه قوماندانى گوسترر، تقديركارانه سَوْديرر. عينًا اويله ده، زمين يوزينڭ اوردوگاهنده و هر بهارده يڭيدن سلاح آلتنه آلينمش بر يڭى اوردوىِ سبحانيده، نباتات و حيوانات ملّتلرندن درت يوز بيڭ نوعڭ چشيد چشيد ألبسه، أرزاق، أسلحه، تعليم، ترخيصلرى غايت مكمّل و منتظم و هيچ برينى اونوتميه‌رق و شاشيرميه‌رق بر تك قوماندانِ أعظم طرفندن ويريلن كُرهِٔ أرضڭ بهار اوردوگاهى، نه درجه مذكور إنسان اوردو و اوردوگاهندن بيوك و مكمّل ايسه، سزڭ اوقويه‌جغڭز فنِّ عسكرى مقياسيله، دقّتلى و عقلى باشنده اولانلره او درجه كُرهِٔ أرضڭ حاكمنى و ربّنى و مدبّرينى و قوماندانِ أقدسنى حيرتلر و تقديسلرله بيلديرر و تحميد و تسبيحله سَوْديرر.