Üçüncü Hakikat

elbette şirk ve iştiraki kabul etmez. Çünkü, o rubûbiyetin kendi cemâlini izhar ve kemâlâtını ilân ve kıymetli sanatlarını teşhir ve gizli hünerlerini göstermek gibi en mühim maksad ve gayeleri, cüz'iyatta ve zîhayatta temerküz ve içtimâ ettiğinden, en cüz'î bir şeye ve en küçük bir zîhayata kendi başı ile müdahale eden bir şirk, o gayeleri bozar ve o maksadları harab eder. Ve zîşuurun yüzlerini o gayelerden ve o gayeleri irade edenden çevirip esbaba saldığından ve bu vaziyet rubûbiyetin mahiyetine bütün bütün muhalif ve adâvet olduğundan; elbette böyle bir rubûbiyet-i mutlaka, hiç bir cihetle şirke müsaade etmez. Kur'ân'ın kesretli takdisatı ve tesbihatı ve âyâtı ve kelimatı, belki hurufatı ve hey'âtıyla mütemâdiyen tevhide irşadatı bu büyük sırdan ileri gelmiştir.

Üçüncü Hakikat:"Kemâlât"tır.

Evet, bu kâinatın bütün ulvî hikmetleri, hârika güzellikleri, âdilane kanunları, hakîmâne gayeleri, hakikât-ı kemâlâtın vücûduna bedâhetle delâlet.. ve bilhassa bu kâinatı hiçten îcad edip her cihetle mu'cizatlı ve cemâlli bir surette idare eden Hâlıkın kemâlâtına ve o Hâlıkın âyine-i zîşuuru olan insanın kemâlâtına şehadeti pek zâhirdir.