B.Cevap Veriyor — Sayfa 195

İkinci Cihet:Yani maddeten İslâmiyet'in terakkisinin kuvvetli sebepleri gösteriyor ki, İslâmiyet maddeten dahi istikbale hükmedecek. Birinci Cihet, mâneviyat cihetinde terakkiyatı isbat ettiği gibi; bu İkinci Cihet dahi maddî terakkiyatını ve istikbaldeki hâkimiyetini kuvvetli gösteriyor. Çünkü Âlem-i İslâm'ın şahs-ı mânevîsinin kalbinde, gayet kuvvetli, kırılmaz "Beş Kuvvet" içtima ve imtizac edip yerleşmiş.

Birincisi:Bütün kemâlatın üstadı ve üçyüz yetmiş milyon nefisleri birtek nefis hükmüne getirebilen, hakikî bir medeniyetle ve müsbet ve doğru fenlerle teçhiz edilmiş olan ve hiçbir kuvvet onu kıramayacak bir mâhiyette bulunan hakikat-ı İslâmiyet'tir.

İkinci Kuvvet:Medeniyet ve sanatın hakikî üstadı ve vesilelerin ve mebâdîlerin tekemmülüyle cihazlanmış olan şedit bir ihtiyaç ve belimizi kıran tam bir fakr, öyle bir kuvvettir ki, susmaz ve kırılmaz.

Üçüncü Kuvvet:Yüksek şeylere müsabaka suretinde beşere yüksek maksatları