Elhüccetüzzehra — Sayfa 92

cemâl-i sermedînin âyinesi ve cilveleri.. ve kâinattaki bütün cemâl ve kemâl ve güzellikler; o sermedî hüsünden gelir ve O'na intisabla güzelleşir, kıymeti yükselir. Yoksa; karmakarışık bir virâne, bir hüzüngâh olur. Ve o intisap ise, saltanât-ı ulûhiyetin dellâlları ve ilâncıları olan ins ve melek ve ruhanîlerin mârifet ve tasdikleriyle anlaşılır. Hattâ o dellâlların güzel ve tatlı hamdlerini ve senalarını ve Mâbuduna medihlerini ve onların kelimelerini her tarafa neşir ve arş-ı âzamın cânibine sevketmek için hava unsurunun zerreleri emirber neferler, küçücük diller ve kulaklar gibi o güzel kelimeleri dergâh-ı ulûhiyete takdim etmek için o pek hârika vaziyet-i acibe havaya verildiğine kuvvetli bir ihtimal var diye kalbime geldi.

İşte ins ve melek, nasılki îmânları ve ubûdiyetleriyle Mâbud-u Zülcelâl'i bildiriyorlar; öyle de: O Hakîm-i Zülcelâl dahi o ilâncılara verdiği çok câmî istidadlarla, pek hârika cihazlarla ve dekâik-i ilmiyeleriyle herbirisini bütün kâinatla alâkadar bir küçük kâinat hükmüne getirmekle, kendini pek parlak bir tarzda bildiriyor. Meselâ, insanın küçücük kafasında ceviz kadar bir yerde kuvve-i hâfıza, kuvve-i hayâliye, kuvve-i müfekkire gibi