Esasat-ı Nuriye — Sayfa 249

24-keyfiyet Esası

Risale-i Nurda keyfiyet: İhlâs, sadakat, fedakârlık, sebat, iktisad ve kanaat, maddî menfaatlerden ve teveccüh-ü nasdan istiğna gibi yüksek meziyetlere sahib olmak mânâsında bir tabirdir.

Beşeriyet âleminde kemmiyet ve keyfiyet:

1-«Kemmiyetin, keyfiyete nisbeten ehemmiyeti yok.Asıl ekseriyet, keyfiyete bakar...

...İşte, nev-i beşer, bi'set-i enbiya ile, sırr-ı teklif ile, mücahede ile, şeytanlarla muharebe ile kazandıkları yüzbinlerle enbiya ve milyonlarla evliya ve milyarlarla asfiya gibi âlem-i insaniyetin güneşleri, ayları ve yıldızları mukabilinde, kemmiyetçe kesretli,keyfiyetçe ehemmiyetsiz hayvânât-ı muzırra nev'inden olan küffârı ve münafıkları kaybetti.» (Mektubat sh: 44)

Keyfiyetsiz kemmiyet, çoğalma nisbetinde cemaatı kıymetten düşürür:

2-«Çendan, şeytan yüzünden ekser insanlar dalâlete giderler. Fakat ehemmiyet ve kıymet, ekseriyetle keyfiyete bakar kemmiyete az bakar veya bakmaz. Nasıl ki, bin ve on çekirdeği bulunan bir zat, o çekirdekleri toprak altında bir muamele-i kimyeviyeye mazhar etse, ondan on tanesi ağaç olmuş, bini bozulmuş. O on ağaç olmuş çekirdeklerin o adama verdiği menfaat, elbette, bin bozulmuş çekirdeğin verdiği zararı hiçe indirir. Öyle de,nefis ve şeytanlara karşı mücahede ile, yıldızlar gibi nev-i insanı şereflendiren ve tenvir eden on insan-ı kâmil yüzünden o nev'e gelen menfaat ve şeref ve kıymet, elbette, haşarat nev'inden sayılacak derecede süflî ehl-i dalâletin küfre girmesiyle insan nev'ine vereceği zararı hiçe indirip göze göstermediği için, rahmet ve hikmet ve adaleti İlâhiye, şeytanın vücuduna müsaade edip tasallutlarına meydan vermiş.» (Lem'alar sh: 71)