Esasat-ı Nuriye — Sayfa 336

Ankara'dan ayrılmamasını rica için istasyona kadar gelen bir kısım mebusların da arzularına uyamıyacağını bildirerek Ankara'dan ayrılır, Van'a gider. Ve orada hayat-ı içtimaiyeden uzaklaşarak Erek Dağı eteğinde, Zernebad Suyu başında bir mağaracıkta idame-i hayat etmeye başlar.» (Tarihçe-i Hayat sh: 147)

Bundan sonraki hayatında, iman hizmeti yolunda karşılaştığı meşakkatlara, sabır ve sebatla mukabele eder.

Yukarıda bahsi geçen hâdise ile alâkalı olarak Kur'an (68:9) âyeti, dinî şahsiyetlerin siyasetin içine girip âlet edilmemeleri dersini verir.

Evet Kur'anın (68:8, 9, 10) ayetleri bizzat Resulullaha (asm) ve ikinci derecede ve mânâ-yı küllisiyle de O'nun yolundan giden dinî şahsiyetlere bakar. Ayette geçen (tüdhinu)kelimesi: yumuşak davranmak, müsamaha göstermek demektir.

Bu âyet ümmeti ikaz makamında diyor ki:

«Ehli dalâlet isterler ki, ehl-i ilim, kendilerine müsamaha göstersin, dalâletlerinin çirkinliğini beyan etmesin, sefahetlerine medenî hayat diye baksın ve baktırsın ve övsün.

O zaman bunlar da, bu tavizkâr din adamını övecek, gerçek din adamı budur deyip lehinde teşvikatta bulunacaklar ve böylece kendi maksadlarına âlet edecekler.

Halbuki bu ehl-i dalâlet, âyetin ifadesiyle (mükezzib) tirler. Asıl mahiyetlerinde inkârcılık var. Hem de (hallaf) tırlar. Yani halkı aldatmak için çok yemin eden ve aldatıcı ve fikirleri karıştırıcı sözleri yayan müfsidlerdir.

Ve yine onlar, (mehîn) yani, alçak şahsiyetsiz ve anlayışsız kimselerdir. Onun için sakın bunlara itaat etmeyiniz, müsamaha göstermeyiniz diyerek bu âyetler küllî mânâsiyle her asra bakıp dersini verir, ikazını yapar.» (Mutemed Kur'an Lügatından ve Elmalılı Tefsirinden tahkiken tesbittir)

«Van'da, mezkûr mağarada yaşamakta iken, Şark'ta ihtilal ve isyan hareketleri oluyor. "Sizin nüfuzunuz kuvvetlidir" diyerek yardım isteyen bir zâtın mektubuna: "Türk Milleti asırlardan beri İslâmiyet'e hizmet etmiş ve çok veliler yetiştirmiştir. Bunların torunlarına kılınç çekilmez, siz de çekmeyiniz teşebbüsünüzden vazgeçiniz.