Münazarat namındaki risalenin bir parçasıdır

("Münazarat" namındaki risalenin bir parçasıdır.)

SUAL– Taaddüd-ü zevcat gibi bazı mesâili, bazı ecnebiler serrişte ederek, medeniyet nokta-i nazarında şeriata bazı evham ve şübehatı irad ediyorlar.

CEVAP– Şimdilik mücmelen bir kaide söyleyeceğim, tafsilini müstakîl bir risale ile beyan etmek fikrindeyim.

İşte, İslâmiyet'in ahkâmı iki kısımdır:

Birisi:Şeriat ona müessistir. Bu ise hüsn-ü hakikî ve hayr-ı mahzdır.

İkincisi:Şeriat, muaddildir. Yani gayet vahşi ve gaddar bir suretten çıkarıp, ehvenü'ş-şer ve muaddel ve tabiat-ı beşere tatbiki mümkün ve tamamen hüsn-ü hakikîye geçebilmek için, zaman ve zeminden alınmış bir surete ifrağ etmiştir. Çünkü tabiat-ı beşerde umumen

hükümfermâ olan bir emri birden ref' etmek, bir tabiat-ı beşeri birden kalbetmek iktiza eder. Binaenaleyh şeriat vâzı-ı esâret değildir; belki en vahşi suretten böyle tamamen hürriyete yol açacak ve geçebilecek surete indirmiştir, tâdil etmiştir.

Hem de dörde kadar taaddüd-ü zevcat; tabiata, akla, hikmete muvafık olmakla beraber şeriat bir taneden dörde çıkarmamış, belki sekiz dokuzdan dörde indirmiştir. Bâhusus taaddüdde öyle şerâit koymuştur ki; ona müraât etmekle hiçbir mazarrata müeddi olmaz. Bazı noktada şer olsa da, ehven-i şerdir. Ehven-i şer ise, bir adâlet-i izâfiyedir...

* * *