Hizmet Düsturları — Sayfa 225

54. Düstur

Şeair-i İslâmiyeyi Muhafaza Etmek

Şeair-i İslâmiye Ne Demektir.

Bir toplumda islamiyeti hatırlatıcı ve yaşattırıcı, umuma taalluk eden farz, vacip, sünnet başta olmak üzere ta en küçük adaba varıncaya kadar olan ibadetlerdir.

Terk-i kebair, terk-i haram ve terk-i mekruha varıncaya kadar olan takvalardır.

İslâmiyet alâmetleri olan örf, adet ve an'anelerdir.

Bunlardan bazı başlıkları şöyle sıralayabiliriz.

UMUMA TAALLUK EDEN MESAİL-İ ŞER'İYELER: Mesail-i şer'iyede bir kısım mesail, eşhasa taalluk eder; bir kısım, umuma, umumiyet itibariyle taalluk eder ki; onlara"Şeair-i İslâmiye"tabir edilir. M. 396

SÜNNETLER:Sünnet-i Seniyenin içinde en mühimmi, İslâmiyet alâmetleri olan ve şeaire de taalluk eden Sünnetlerdir.Şeair,âdeta hukuk-u umumiye nev'inden cem'iyete ait bir ubudiyettir.

MAABİD, MEDARİS-İ DİNİYE, MAKBERİSTANIN MEZAR TAŞLARI: An'ane-i İslâmiye ve İslâmî tarih ve umum şeair-i İslâmiye ve umum erkân-ı İslâmiyete ait muhaverat-ı ehl-i İslâm, o kelimat-ı mukaddesenin mücmel meallerini, mütemadiyen ehl-i imana telkin ediyorlar. Hattâ şu memleketin maabid ve medaris-i diniyesinden başka makberistanın mezar taşları dahi, birer telkin edici, birer muallim hükmündedir ki; o maânî-i mukaddeseyi, ehl-i imana ihtar ediyorlar.

TAKVA, İTİBA-I SÜNNET:Belki şeair-i İslâmiyeye temas eden ibadetlerin izharları, ihfasından çok derece daha sevablı olduğunu, Hüccet-ül İslâm İmam-ı Gazalî (R.A.) gibi zâtlar beyan ediyorlar. Sair nevafilin ihfası çok sevablı olduğu halde;şeaire temas eden,hususan böyle bid'alar zamanında ittiba-ı Sünnetin şerafetini gösteren ve böyle büyük kebair içinde haramların terkindeki takvayı izhar etmek, değil riya belki ihfasından pek çok derece daha sevablı ve hâlistir. K. 184

EZAN VE NAMAZ:Evet, ezan ve namaz gibi ekser şeair-i İslâmiyede kesretle

اَللّهُ اَكْبَرُ ٭ اَللّهُ اَكْبَرُ ٭ اَللّهُ اَكْبَرُ ٭ اَللّهُ اَكْبَرُ * azamet ve kibriyasını her vakit ilânı. Ş. 104

EZAN VE SARIK:Sonra ehl-i dünya onun safvet-i kalbinden istifade ederek dediler ki:"Sözler'in bir kâtibi olan Hâfız'ın sarığına ilişecekler.Hem gizli ezan,muvakkaten terkedilsin. Sen kâtibe söyle, cebir görmeden evvel sarığı çıkarsın." O bilmiyordu ki: Hizmet-i Kur'aniyede bulunan birisinin sarığını çıkarmağa dair sözü tebliğ etmek,Mustafa Çavuş gibi yüksek ruhlulara pek ağırdır.

"SÜBHANALLAH" VE "ELHAMDÜLİLLAH" VE "LÂ İLAHE İLLALLAH" GİBİ KELÂMLAR:Bâkiyat-ı sâlihat ünvanını taşıyan "Sübhanallah" ve "Elhamdülillah" ve "Lâ ilahe illallah" gibi şeairden çok kelâmlar, cüz'î ve küllî mes'elemizi ihtar ve tahakkukuna işaret ederler.

EZAN VE DİN DERSLERİ:Demokratların zamanında madem Ezan-ı Muhammedî ve din dersleri gibi şeair-i İslâmiye ile Kur'ana hizmet ve eskilerin Kur'an zararına tahribatları tamire başlanılmış. Em. 24

SELAM VERMEK:Ve ümmet mabeyninde şeair-i İslâmiyeden olan birbirine اَلسَّلاَمُ عَلَيْكُمْ demeleri sünnet olması, bu büyük hakikatın şuaı olmasındandır. Em. 120

İSLAMİ ADETLER: Sonra gelip, desiseler ile müslümanları,ecnebilerin âdâtına davet ve terk-i şeair-i İslâmiyeye teşvik ediyorlar. Halbuki her şeairde nur-u İslâma bir şuur ve bir iş'ar vardır. Ni 26

ARAPÇA HUTBE:Meselâ: Bazı gafiller, hutbe gibi bazı şeair-i İslâmiyeyi, Arabîden çıkarıp her milletin lisanıyla söylemeyi, iki sebeb için istihsan ediyorlar: S. 483