Hizmet Düsturları — Sayfa 408

Hakperestlik hissi, hüsn-ü mücerred aşkı, cemalperestlik zevki, hakikatperestlik şevki verir; hem de aldatmaz.

Kâinata tabiat cihetinde bakmıyor; belki bir san'at-ı İlahî, bir sıbga-i Rahmanî noktasında bahseder, akılları şaşırtmaz. S. 736

Yeis Ve Şübhe Veren Menfi Şeyleri Anlatmamak

Ve Bedbin Olmamak Ve Kuvve-i Maneviyeyi Kırmamak

Sâniyen: * مَنْ آمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ * "Kadere iman eden gam ve hüzünden emin olur" sırrıyla, * خُذُوا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ اَحْسَنَهُ * "Herşeyin güzel cihetine bakınız" kaidesinin sırrıyla,

gayet kısacık bir meali: "Sözleri dinleyip en güzeline tâbi' olup fenasına bakmayanlar, hidayet-i İlahiyeye mazhar akıl sahibi onlardır" mealinde. Bizler için şimdi herşeyin iyi tarafına ve güzel cihetine ve ferah verecek vechine bakmak lâzımdır ki manasız, lüzumsuz, zararlı, sıkıntılı, çirkin, geçici haller nazar-ı dikkatimizi celbedip kalbimizi meşgul etmesin.Sekizinci Söz'de bir bahçeye iki adam, biri çıkar biri giriyor. Bahtiyarı bahçedeki çiçeklere, güzel şeylere bakar, safa ile istirahat eder. Diğer bedbaht,temizlemek elinden gelmediği halde çirkin, pis şeylere hasr-ı nazar eder, midesini bulandırır. İstirahata bedel sıkıntı çeker, çıkar gider.Şimdi hayat-ı içtimaiye-i beşeriyenin safhaları, hususan Yusufiye Medresesi bir bahçe hükmündedir. Hem çirkin, hem güzel, hem kederli, hem ferahlı şeyler beraber bulunur.Âkıl odur ki; ferahlı ve güzel şeylerle meşgul olup,çirkin, sıkıntılı şeylere ehemmiyet vermez, şekva ve merak yerinde şükreder, sevinir. Ş. 509

En müdhiş maraz ve musibetimiz, cerbeze ve gurura istinad eden tenkiddir. Tenkidi eğer insaf işletirse, hakikatı rendeçler. Eğer gurur istihdam etse tahrib eder, parçalar.O müdhişin en müdhişidir ki, akaid-i imaniyeye ve mesail-i diniyeye girse.Zira iman hem tasdik, hem iz'an, hem iltizam, hem teslim, hem manevî imtisaldir.Şu tenkid; imtisali, iltizamı, iz'anı kırar.Tasdikte de bîtaraf kalır. Şu zaman-ı tereddüd ve evhamda, iz'an ve iltizamı tenmiye ve takviye eden nuranî sıcak kalblerden çıkan müsbet efkârı ve müşevvik beyanatı, hüsn-ü zan ile temaşa etmek gerektir."Bîtarafane muhakeme" dedikleri şey, muvakkat bir dinsizliktir. Yeniden mühtedi ve müşteri olan yapar. H. 140

Salisen:Sebeb-i ihtilaf, hâkim-i zalim olan cerbezedir. F ikr-i tenkid ve bedbînliğe istinad eden cerbeze, daima zalimdir.Sti. 75

S-Efkâr-ı hazırada cerbeze nasıl bir tesir etmiştir?

C-Bak, o seyyiedir ki, Ararat Dağı kadar bize zulüm ve tahkir eden ecnebi bir devletine safsatalı bahanelerle, bilmem hangi tarihte Kırım'da bize yardım etmiş