Hizmet Düsturları — Sayfa 87

Yani:Hazret-i Yakub'dan sorulmuş ki: "Ne için Mısır'dan gelen gömleğinin kokusunu işittin de, yakınında bulunan Ken'an Kuyusundaki Yusuf'u görmedin?"

Cevaben demiş ki: "Bizim halimiz şimşekler gibidir; bazan görünür, bazan saklanır. Bazı vakit olur ki, en yüksek mevkide oturup her tarafı görüyoruz gibi oluruz. Bazı vakitte de ayağımızın üstünü göremiyoruz."

Elhasıl:İnsan her ne kadar fâil-i muhtar ise de, fakat

* وَمَا تَشَاؤُنَ اِلاَّ اَنْ يَشَاءَ اللّهُ * sırrınca,meşiet-i İlahiye asıldır ve kader hâkimdir. Meşiet-i İlahiye, meşiet-i insaniyeyi geri verir.

* اِذَا جَاءَ الْقَدَرُ عُمِىَ الْبَصَرُ * hükmünü icra eder.Kader söylese; iktidar-ı be şer konuşmaz, ihtiyar-ı cüz'î susar. M. 52

وَمَا تَشَاؤُنَ اِلاَّ اَنْ يَشَاءَ اللّهُ ٭ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ işaratıyla,insanın kalbine ve iradesine müdahalesinden tut,tâ * وَالسَّموَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ * yani, bütün semavatı bir kabzasında tutmasına kadar; S. 396

- Hem meselâ: * قُلِ اللّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِى الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ *

İşte şu âyet Cenab-ı Hakk'ın, nev'-i beşerin hayat-ı içtimaiyesindeki tasarrufatını şöyle gösteriyor ki; izzet ve zillet, fakr ve servet doğrudan doğruya Cenab-ı Hakk'ın meşietine ve iradesine bağlıdır.

Demek kesret-i tabakatın en dağınık tasarrufatına kadar, meşiet ve takdir-i İlahiye iledir. Tesadüf karışamaz.S. 418

- İ'lem Eyyühel-Aziz! Nefis daima ızdırablar, kalâklar içinde evhamdan kurtulup tevekküle yanaşmıyor.Hükm-ü kadere razı olmuyor.Halbuki şemsin tulû' ve gurubu mukadder olduğu gibi,insanın da bu dünyada tulû' ve gurubu ve sair mukadderatı, kalem-i kader ile cebhesinde yazılıdır.İsterse başını taşa vursun ki, o yazıları silsin; fakat başı kırılır, yazılara bir şey olmaz hâ!\>Ms. 122

Vecizeler

- Şimdi hayat-ı içtimaiye-i beşeriyenin safhaları, hususan Yusufiye Medresesi bir bahçe hükmündedir. Hem çirkin, hem güzel, hem kederli, hem ferahlı şeyler beraber bulunur.Âkıl odur ki; ferahlı ve güzel şeylerle meşgul olup, çirkin, sıkıntılı şeylere ehemmiyet vermez, şekva ve merak yerinde şükreder, sevinir.Ş. 509

- "Bu hizmet-i Kur'aniyede başa ne gelirse gelsin, hattâ her günde birer başım olsa da kesilse, yine o hizmetin kudsiyetindeki lezzet-i ruhaniye mukabil geliyor ve kâfidir» diye kemal-i teslim ile kazaya rıza, kadere teslim ve Cenab-ı Hakk'a tefviz-i umûr düsturunu rehber ittihaz ettim. B. 338

-Teşekki kaderi tenkid ve teşekkür kadere teslimdir.Hz. 177