Hutbe-i Şamiye — Sayfa 148

ayn hükmüne geçmiştir. Hacc ve zekât gibi, cihadda da niyetin tasarrufu azdır. Hattâ adem-i niyet dahi asıl nokta-i nazarından niyet hükmündedir. Demek zıdd-ı niyet, yakînen tebeyyün etmezse, cihad şehâdet-i hakikiyeyi intac eder. Zira vücub tezauf etse, taayyün eder. İhtiyarı tazammun eden niyetin te'siri azalır. Şu günahkâr millette, birdenbire onbinler evliyâ inkişaf ve tezâhür etse, az bir mükâfat değildir.

* * *

Bizde biri fâsık olsa galiben ahlaksız ve vicdansız olur. Zira arzu-yu mâsiyet, vicdandaki îmanın sadâsını susturmakla inkişaf edebilir. Demek vicdanını ve mâneviyatını sarsmadan, istihfaf etmeden tam ihtiyar ile şerri işlemez. Onun için İslâmiyet; fâsıkı hain bilir, şehâdetini reddeder. Mürtedi zehir bilir, idam eder. Hıristiyan bir zimmîyi ve kâfir muahidi ibka eder. Hânefî Mezhebi zimmînin şehâdetini kabul eder.

İcra-yı adalet, din namına olmalı; tâ akıl ve kalb ve ruh müteessir olsunlar, imtisal etsinler. Yoksa yalnız vehim müteessir olur. Yalnız hükûmetin cezasından korkar –eğer