İman Hakikatleri — Sayfa 67

mukâbeledir. Halbuki ehl-i küfür ve dalâlet ise, küfürdeki inkârıyle, mevcûdâtın ille-i gayeleri ve sebeb-i bekaları olan o netice-i âzamı reddettikleri için, umum mahlûkâtın hukukuna bir nevi tecâvüz olduğu gibi, umum masnuâtın âyinelerinde cilveleri tezâhür eden ve masnuâtın kıymetlerini, âyinedarlık cihetinde âlî eden esmâ-i İlâhiye'nin cilvelerini inkâr ettikleri için, o esmâ-i kudsiyeye karşı bir tezyif olduğu gibi, umum masnuâtın kıymetini tenzil ile, o masnuâta karşı bir tahkir-i azîmdir. Hem umum mevcûdâtın herbiri birer vazife-i âliye ile muvazzaf birer memur-u Rabbânî derecesinde iken, küfür vasıtasıyla sukut ettirip, câmid, fâni, mânasız bir mahluk menzilesinde gösterdiğinden, umum mahlûkâtın hukukuna karşı bir nevi tahkirdir.

İşte, enva'-ı dalâlet derecâtına göre az çok kâinatın yaratılmasındaki hikmet-i Rabbâniye'ye ve dünyanın bekasındaki makasıd-ı Sübhaniye'ye zarar verdiği için, ehl-i isyana ve ehl-i dalâlete karşı kâinât hiddete geliyor, mevcudât kızıyor, mahlûkât öfkeleniyor.

Ey cirmi ve cismi küçük ve cürmü ve zulmü büyük ve ayb ve zenbi azîm bîçare insan! Kâinatın hiddetinden, mahlûkâtın nefretinden, mevcûdâtın öfkesinden kurtulmak istersen,