Konferans — Sayfa 9

hasıl olacak bir şüphe veya inkâr, dinin teferruatında yapılan lâkaydlıktan pek çok def'a daha felâketli ve zararlıdır. Bunun içindir ki; şimdi en mühim iş, taklidî îmanı tahkikî îmana çevirerek îmanı kuvvetlendirmektir, îmanı takviye etmektir, îmanı kurtarmaktır. Herşeyden ziyâde îmanın esâsatıyla meşgul olmak kat'î bir zaruret ve mübrem bir ihtiyaç, hatta mecburiyet haline gelmiştir. Bu, Türkiye'de böyle olduğu gibi umum İslâm dünyasında da böyledir.

Evet, temelleri yıpratılmış bir binanın odalarını tamir ve tezyine çalışmak, o binanın yıkılmaması için ne derece bir fâide temin edebilir? Köklerinin çürütülmesine çabalanan bir ağacın kurumaması için, dal ve yapraklarını ilaçlayarak tedbir almaya çalışmak, o ağacın hayatına bir fâide verebilir mi?..

İnsan, saray gibi bir binadır; temelleri, erkân-ı îmaniyedir. İnsan, bir şeceredir; kökü esâsat-ı îmâniyedir. Îmanın rükünlerinden en mühimmi, Îmân-ı Billah'tır; Allah'a îmandır. Sonra Nübüvvet ve Haşir'dir. Bunun için, bir insanın en başta elde etmeye çalıştığı ilim; îman ilmidir. İlimlerin esası, ilimlerin şâhı ve padişahı; îman ilmidir.