Küçük Sözler — Sayfa 13

Zîrâ, nihâyet derecede âdil, merhametkâr, raiyet-perver, muktedir, intizam-perver, müşfik bir melikin memleketi, hem bu derece göz önünde âsâr-ı terakkiyât ve kemâlât gösteren bir memleket, senin vehminin gösterdiği sûrette olamaz."

Sonra o bedbahtın aklı başına gelir. Nedâmet eder. "Evet, ben işretten divâne olmuştum. Allah senden râzı olsun ki, cehennemî bir hâletten beni kurtardın." der.

Ey nefsim! Bil ki; evvelki adam kâfirdir. Veya fâsık, gafildir. Şu dünya, onun nazarında bir mâtemhâne-i umumiyedir. Bütün zîhayat, firak ve zevâl sillesiyle ağlayan yetimlerdir. Hayvan ve insan ise, ecel pençesiyle parçalanan kimsesiz başıbozuklardır. Dağlar ve denizler gibi büyük mevcûdât, ruhsuz, müthiş cenazeler hükmündedirler. Daha bunun gibi çok elîm, ezici, dehşetli evham, küfründen ve dalâletinden neş'et edip, onu mânen ta'zib eder.

Diğer adam ise; mü'mindir. Cenâb-ı Hàlık'ı tanır, tasdik eder. Onun nazarında şu dünya, bir zikirhâne-i Rahmân, bir tâlimgâh-ı beşer ve hayvan ve bir meydân-ı imtihân-ı ins ü cândır. Bütün vefiyât-ı hayvâniye ve insâniye ise; terhîsattır. Vazife-i hayatını bitirenler, bu dâr-ı fânîden, mânen mesrûrâne, dağdağasız