1. Çeşit: Muayyen Şeylere Ait Olanlar

1. Çeşit: Muayyen Şeylere Ait Olanlar

Bunlar on altı şubeye ayrılırlar:

1-Temizlik. Buna beden, elbise ve mekân temizlikleri de girer. Bedeni hadesten temizlemek için abdest almak, cenabetten, hayızdan, nifastan temizlemek için yıkanmak da girer.

2-Namaz kılmak; buna farz, nâfile ve kaza namazları da girer.

3-Zekat vermek; buna sadaka vermek, sadaka-ı fıtr ödemek, cömertlik, fukara ve misafirlere yedirip ikram etmek de girer.

4-Farz ve nâfile oruçlar.

5-Haccetmek, umre de buraya girer.

6-İ'tikafa girmek. Kadir gecesini aramak da buna dahildir.

7-Dînin yaşanabileceği yere gitmek, şirk diyarından hicret de buna girer.

8-Nezirlerini ödemek.

9-Yeminleri yerine getirmek.

10-Keffaretlerini ödemek.

11-Namaz içinde ve dışında setrü'l-avret (ayıp yerlerini örtmek, tesettüre riayet etmek).

12-Kurbanları kesmek, nezir kurbanı varsa onu da kesmek.

13-Cenâze işlerine bakmak.

14-Borcu ödemek.

15-Muâmelelerde doğru olmak, ribadan kaçınmak.

16-Doğrulukla şâhidlik etmek, hakkı gizlememek.{62}

2. Çeşit: Kendisine Tabi Olanlarla İlgili Şeyler

Bunlar altı şubedir:

1-Meşru nikahla evlenip iffeti korumak.

2-Aileye karşı vazifelerini yerine getirmek. Hizmetçilere iyi muâmele de buraya girer.

3-Anne babaya iyi muâmele etmek. Onlara karşı ukuk (haksızlık)tan kaçınmak da buraya girer.

4-Çocukların terbiyesi.

5-Sıla-i rahm.

6-Büyüklere itaat.{63}

3. Çeşit: Âmmeye Müteallik Şeyler

Bunlar da onsekiz şubedir:

1-İdâreciliği adaletle yürütmek,

2-Cemaate uymak,

3-Ulu'l-emre itaat etmek,

4-İnsanları barıştırmak. Hâricilere ve âsilere karşı mücadele de buraya girer.

5-İyilikte yardımlaşma.

6-Emr-i bi'lma'ruf nehy-i ani'l-münkerde bulunmak (yani insanlara iyiliği emretmek, kötülükten menetmek).

7-Hududu (ağır cezaları) tatbik etmek.

8-Cihad etmek. Kışlalarda asker bulundurmak buna dâhildir.

9-Emaneti edâ etmek. Ganimetten beşte biri (hums) ödemek de buraya dâhildir.

10-Ödemek şartıyla borç vermek.

11-Komşuya iyi muâmele etmek.

12-Geçimli olmak. Helâlinden mal toplamak da buraya dahildir.

13-Malı yerinde harcamak. İsrâftan kaçınmak da buraya girer.

14-Selam'ı almak.