ايكنجى مقام

ايكنجى مقام

بر مقدّمه، بش إشارتدر. مقدّمه ايكى مبحثدر.

برنجى مبحث:

بو گله‌جك بش إشارتده، شئوناتِ ربوبيتى رصد ايتمك ايچون· برر سونوك، كوچك دوربين نوعندن برر تمثيل يازيله‌جق. بو تمثيللر· شئوناتِ ربوبيتڭ حقيقتنى طوتاماز، إحاطه ايده‌مز، مقياس اولاماز فقط باقديره‌بيلير. او گله‌جك تمثيلاتده و گچن رمزلرده، ذاتِ أقدسڭ شئوناتنه مناسب اولميان تعبيرات، تمثيلڭ قصورينه عائددر.

مثلا: لذّت و سُرور و ممنونيتڭ بزجه معلوم معنالرى، شئوناتِ مقدّسه‌يى إفاده ايده‌مييور· فقط برر عنوانِ ملاحظه‌در، برر مرصادِ تفكّردر. هم دخى شو تمثيللر· محيط، عظيم بر قانونِ ربوبيتڭ كوچك بر مثالده اوجنى گوسترمكله، ربوبيتڭ شئوناتنده او قانونڭ حقيقتنى إثبات ايدييور. مثلا بر چيچك وجوددن گيدر، بيڭلر وجود بيراقه‌رق اويله گيدر دينيلمش. اونڭله عظيم بر قانونِ ربوبيتى گوسترييور كه· بتون بهار، بلكه بتون دنياده‌كى موجوداتده بو قانونِ ربوبيت جريان ايدييور.

أوت خالقِ رحيم، بر قوشڭ تويلى لباسنى هانگى قانونله دگيشديرييور، تازه‌لنديرييور· او صانعِ حكيم عين قانونله، هر سنه كُرهِٔ أرضڭ لباسنى تجديد ايدر. هم او عين قانونله، هر عصرده دنيانڭ شكلنى تبديل ايدر. هم عين قانونله، قيامت وقتنده كائناتڭ صورتنى تغيير ايدوب دگيشديرر.

هم هانگى قانونله ذرّه‌يى، مولوى گبى تحريك ايدرسه· عين قانونله كُرهِٔ أرضى مجذوب و سماعه قالقان مولوى گبى دونديرييور و او قانون ايله عالملرى بويله چويرييور و منظومهِٔ شمسيه‌يى گزديرييور.

هم هانگى قانونله سنڭ بدنڭده‌كى حجيراتڭ ذرّه‌لرينى تازه‌لنديرييور، تعمير و تحليل ايدييورسه، عين قانونله سنڭ باغڭى هر سنه تجديد ايدر و هر موسمده چوق دفعه تازه‌لنديرر. عين قانونله، زمين يوزينى هر بهار موسمنده تجديد ايدر، تازه بر پچه اوستنه چكر.

هم او صانعِ قدير، هانگى قانونِ حكمتله بر سينگى إحيا ايدر· عين قانونله شو اوڭمزده‌كى چنار آغاجنى هر بهارده إحيا ايدر و او قانونله كُرهِٔ أرضى ينه او بهارده إحيا ايدر و عين قانونله حشرده مخلوقاتى ده إحيا ايدر. شو سرّه إشارةً

قرآن فرمان ايدر. و هكذا قياس ايت. بونلر گبى چوق قوانينِ ربوبيت واردر كه، ذرّه‌دن تا مجموعِ عالمه قدر جريان ايدييور.

ايشته فعاليتِ ربوبيتڭ ايچنده‌كى شو قانونلرڭ عظمتنه باق و گنيشلگنه دقّت ايت و ايچنده‌كى سرِّ وحدتى گور· هر بر قانون بر برهانِ وحدت اولديغنى بيل. أوت شو چوق كثرتلى و چوق عظمتلى قانونلر، هر برى علم و إراده‌نڭ جلوه‌سى اولمقله برابر· هم واحد، هم محيط اولديغى ايچون· صانعڭ وحدانيتنى و علم و إراده‌سنى غايت قطعى بر صورتده إثبات ايدرلر. ايشته أكثر سوزلرده أكثر تمثيلات، بويله قانونلرڭ اوجلرينى برر جزئى مثال ايله گوسترمكله· مدّعاده، عين قانونڭ وجودينه إشارت ايدر. مادام تمثيل ايله قانونڭ تحقّقى گوستريلييور، برهانِ منطقى گبى يقينى بر صورتده مدّعايى إثبات ايدر. ديمك سوزلرده‌كى أكثر تمثيللر· برر برهانِ يقينى، برر حجّتِ قاطعه حكمنده‌در.