ايكنجى مبحث

ايكنجى مبحث

(شو مبحث، بڭا دائمى خدمت ايدنلرڭ، أخلاقمده گوردكلرى عجيب إختلافدن گلن حيرتلرينه قارشى· هم ايكى طلبه‌مڭ بنم حقّمده حدّمدن فضله حسنِ ظنلرينى تعديل ايتمك ايچون يازيلمشدر.)

بن گورويورم كه: قرآنِ حكيمڭ حقائقنه عائد بعض كمالات، او حقائقه دلاّللق ايدن واسطه‌لره ويريلييور. شو ايسه ياڭليشدر. چونكه مأخذڭ قدسيتى، چوق برهانلر قوّتنده تأثيرات گوسترييور· اونڭ ايله، أحكامى عمومه قبول ايتديرييور. نه وقت دلاّل و وكيل گولگه ايتسه، يعنى اونلره توجّه ايديلسه، او مأخذده‌كى قدسيتڭ تأثيرى غائب اولور. بو سرّ ايچوندر كه، بڭا قارشى حدّمدن چوق فضله توجّه گوسترن قارداشلريمه بر حقيقتى بيان ايده‌جگم. شويله كه:

بر إنسانڭ متعدّد شخصيتى اولابيلير. او شخصيتلر آيرى آيرى أخلاقى گوسترييورلر. مثلا: بيوك بر مأمورڭ، مأموريت مقامنده بولونديغى وقت بر شخصيتى وار كه· وقار إقتضا ايدييور، مقامڭ عزّتنى محافظه ايده‌جك أطوار ايسته‌يور. مثلا: هر زيارتجى ايچون تواضع گوسترمك تذلّلدر، مقامى تنزيلدر. فقط كندى خانه‌سنده‌كى شخصيتى، مقامڭ عكسيله بعض أخلاقى ايسته‌يور كه، نه قدر تواضع ايتسه اييدر. آز بر وقار گوسترسه، تكبّر اولور. و هكذا... ديمك بر إنسانڭ، وظيفه‌سى إعتباريله بر شخصيتى بولونور كه، حقيقى شخصيتى ايله چوق نقطه‌لرده مخالف دوشر. أگر او وظيفه صاحبى، او وظيفه‌يه حقيقى لايقسه و تام مستعد ايسه، او ايكى شخصيتى بربرينه ياقين اولور. أگر مستعد دگلسه، مثلا بر نفر، بر مشير مقامنده اوطوردولسه، او ايكى شخصيت بربرندن اوزاق دوشر· او نفرڭ شخصى، عادى، كوچك خصلتلرى· مقامڭ إقتضا ايتديگى عالى، يوكسك أخلاق ايله قابلِ تأليف اولامييور.

ايشته بو بيچاره قارداشڭزده اوچ شخصيت وار. بربرندن چوق اوزاق، هم ده پك چوق اوزاقدرلر.

برنجيسى:

قرآنِ حكيمڭ خزينهِٔ عاليسنڭ دلاّلى جهتنده‌كى موقّت، صِرف قرآنه عائد بر شخصيتم وار. او دلاّللغڭ إقتضا ايتديگى پك يوكسك أخلاق وار كه، او أخلاق بنم دگل، بن صاحب دگلم. بلكه او مقامڭ و او وظيفه‌نڭ إقتضا ايتديگى سجيه‌لردر. بنده بو نوعدن نه گورسه‌ڭز بنم دگل، اونڭله بڭا باقمه‌يڭز، او مقامڭدر.

ايكنجى شخصيت:

عبوديت وقتنده درگاهِ إلٰهيه‌يه متوجّه اولديغم وقت، جنابِ حقّڭ إحسانيله بر شخصيت ويريلييور كه، او شخصيت بعض آثارى گوسترييور. او آثار، معناىِ عبوديتڭ أساسى اولان: "قصورينى بيلمك، فقر و عجزينى آڭلامق، تذلّل ايله درگاهِ إلٰهيه‌يه إلتجا ايتمك" نقطه‌لرندن گلييور كه· او شخصيتله، كنديمى هركسدن زياده بدبخت، عاجز، فقير و قصورلى گورويورم. بتون دنيا بنى مدح و ثنا ايتسه، بنى اينانديراماز كه بن ايىيم و صاحبِ كمالم.

اوچنجيسى:

حقيقى شخصيتم، يعنى أسكى سعيدڭ بوزماسى بر شخصيتم وار كه· او ده أسكى سعيددن إرثيت قالمه بعض طمارلردر. بعضًا ريايه، حبِّ جاهه بر آرزو بولونويور. هم أصيل بر خانَداندن اولماديغمدن، خسّت درجه‌سنده بر إقتصاد ايله، دوشكون و پست أخلاقلر گورونويور.