برنجيسى

دردنجى مبحث

(تنبيه: يگرمى آلتنجى مكتوبڭ درت مبحثى، بربرى ايله مناسبتدار اولماديغى گبى، بو دردنجى مبحثڭ اون مسائلى دخى بربريله مناسبتدار دگلدر. اونڭ ايچون، مناسبتى آراماملى. ناصل گلمش، اويله يازيلمش. مهمّ بر طلبه‌سنه گوندرديگى مكتوبڭ بر پارچه‌سيدر. او طلبه‌نڭ بش آلتى سؤاللرينه ويريلن جوابلردر.)

برنجيسى

ثانيًا:

مكتوبڭده دييورسڭ:

تعبير و تفسيرنده "اون سكز بيڭ عالم" ديمشلر. او عددڭ حكمتنى صورييورسڭ.

قارداشم، بن شيمدى او عددڭ حكمتنى بيلمييورم· فقط بو قدر ديرم كه: قرآنِ حكيمڭ جمله‌لرى، برر معنايه منحصر دگل، بلكه نوعِ بشرڭ عموم طبقاتنه خطاب اولديغى ايچون، هر طبقه‌يه قارشى برر معنايى تضمّن ايدن بر كلّى حكمنده‌در. بيان اولونان معنالر، او كلّى قاعده‌نڭ جزئياتلرى حكمنده‌درلر. هر بر مفسّر، هر بر عارف، او كلّيدن بر جزئى ذكر ايدييور. يا كشفنه، يا دليلنه وياخود مشربنه إستناد ايدوب، بر معنايى ترجيح ايدييور. ايشته بونده دخى بر طائفه، او عدده موافق بر معنا كشف ايتمش.

مثلا:

أهلِ ولايتڭ أهمّيتله وردلرنده ذكر و تكرار ايتدكلرى

جمله‌سنده· دائرهِٔ وجوب ايله دائرهِٔ إمكانده‌كى بحرِ ربوبيت و بحرِ عبوديتدن طوت، تا دنيا و آخرت بحرلرينه، تا عالمِ غيب و عالمِ شهادت بحرلرينه، تا شرق و غرب، شمال و جنوبده‌كى بحرِ محيطلرينه، تا بحرِ روم و فارس بحرينه، تا آق دڭز و قره‌دڭز و بوغازينه (كه مرجان دينيلن باليق اوندن چيقييور) تا آق دڭز و بحرِ أحمره و سويش قنالنه، تا طاتلى و طوزلى صولر دڭزلرينه، تا طوپراق طبقه‌سى آلتنده‌كى طاتلى و متفرّق صو دڭزلريله، اوستنده‌كى طوزلى و متّصل دڭزلرينه، تا نيل و دجله و فرات گبى، بيوك ايرماقلر دينيلن كوچك طاتلى دڭزلر ايله اونلرڭ قاريشديغى طوزلى بيوك دڭزلرينه قدر، معناسنده‌كى جزئياتلرى وار. بونلر عمومًا مراد و مقصود اولابيلير و اونڭ حقيقى و مجازى معنالريدر. ايشته اونڭ گبى،

دخى، پك چوق حقائقى جامعدر. أهلِ كشف و حقيقت، كشفلرينه گوره آيرى آيرى بيان ايدرلر.

بن ده بويله فهم ايدرم كه: سماواتده بيڭلر عالم وار. ييلديزلرڭ بر قسمى هر برى برر عالم اولابيلير. يرده ده هر بر جنس مخلوقات، برر عالمدر. حتّى هر بر إنسان دخى، كوچك بر عالمدر.

تعبيرى ايسه، "طوغريدن طوغرىيه هر عالم، جنابِ حقّڭ ربوبيتيله إداره و تربيه و تدبير ايديلير." ديمكدر.

ثالثًا:

رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام فرمان ايتمش:

قرآنِ حكيمده حضرتِ يوسف عليه السلام ديمش:

أوت نفسنى بگه‌نن و نفسنه إعتماد ايدن، بدبختدر. نفسنڭ عيبنى گورن، بختياردر. اويله ايسه، سن بختيارسڭ. فقط بعضًا اولور كه، نفسِ أمّاره، يا لوّامه‌يه ويا مطمئنّه‌يه إنقلاب ايدر· فقط سلاحلرينى و جهازاتنى أعصابه دور ايدر. أعصاب و طمارلر ايسه، او وظيفه‌يى آخر عمره قدر گورور. نفسِ أمّاره چوقدن ئولديگى حالده، اونڭ آثارى ينه گورونور. چوق بيوك أصفيا و أوليا وار كه، نفوسلرى مطمئنّه ايكن، نفسِ أمّاره‌دن شكوا ايتمشلر. قلبلرى غايت سليم و منوّر ايكن، أمراضِ قلبدن واويلا ايتمشلر. ايشته بو ذاتلرده‌كى، نفسِ أمّاره دگل، بلكه أعصابه دور ايديلن نفسِ أمّاره‌نڭ وظيفه‌سيدر. مرض ايسه قلبى دگل، بلكه مرضِ خياليدر. إن شاء اللّٰه عزيز قارداشم، سزه هجوم ايدن نفسڭز و أمراضِ قلبڭز دگل، بلكه مجاهده‌نڭ دوامى ايچون بشريت إعتباريله أعصابه إنتقال ايدن و ترقّياتِ دائمىيه سببيت ويرن، ديديگمز گبى بر حالتدر.