Meyve Risalesi — Sayfa 116

bir düsturun zikri, belâgatça münasebeti görünmüyor. Bunun sırrı ve hikmeti nedir?"

Elcevap:Herbiri birer küçük Kur'ân olan ekser uzun surelerde ve mutavassıtlarda ve çok sahife ve makamlarda yalnız iki üç maksad değil, belki Kur'ân mahiyeti, hem bir kitâb-ı zikir ve îman ve fikir, hem bir kitâb-ı şeriât ve hikmet ve irşad gibi, çok kitapları ve ayrı ayrı dersleri tazammun ederek rubûbiyet-i İlâhiyenin herşeye ihatasını ve haşmetli tecelliyatını ifade etmek cihetiyle, kâinât kitâb-ı kebirinin bir nevi kıraatı olan Kur'ân, elbette her makamda, hattâ bazen bir sahifede çok maksadları takiben mârifetullahtan ve tevhidin mertebelerinden ve îman hakikatlarından ders verdiği haysiyetiyle, öbür makamda, meselâ zâhirce zaîf bir münasebetle, başka bir ders açar ve o zaîf münasebete çok kuvvetli münasebetler iltihak ederler. O makama gayet mutâbık olur, mertebe-i belâgatı yükselir.

İkinci Bir Sual:"Kur'ân'da sarihan ve zımnen ve işareten, âhiret ve tevhidi ve beşerin mükâfât ve mücazatını binler defa isbat edip nazara vermenin ve her surede, her sahifede, her makamda ders vermenin hikmeti nedir?"

Elcevap:Dâire-i imkânda ve kâinatın