Mirac ve Şakk-ı Kamer — Sayfa 83

Birinci vecih:Gecede zulümat, nasıl nuru gösterir. Öyle de; insan zaaf ve acziyle, fakr ve hâcâtıyla, naks ve kusuru ile, bir Kadîr-i Zülcelâl'in kudretini, kuvvetini, gınasını, rahmetini bildiriyor ve hâkezâ... Pek çok evsâf-ı İlâhiye'ye bu suretle âyinedarlık ediyor. Hatta hadsiz aczinde ve nihayetsiz zaafında, hadsiz âdâsına karşı bir nokta-i istinad aramakla, vicdan daima Vâcibü'l-Vücûd'a bakar. Hem nihayetsiz fakrında, nihayetsiz hâcâtı içinde, nihayetsiz maksatlara karşı bir nokta-i istimdat aramağa mecbur olduğundan, vicdan daima o noktadan bir Ganiyy-i Rahîm'in dergâhına dayanır; duâ ile el açar. Demek her vicdanda şu nokta-i istinad ve nokta-i istimdat cihetinde iki küçük pencere, Kadîr-i Rahîm'in bârigâh-ı rahmetine açılır, her vakit onunla bakabilir.

İkinci vecih âyinedarlık ise:İnsana verilen nümûneler nev'inden cüz'î ilim, kudret, basar, sem', mâlikiyet, hâkimiyet gibi cüz'iyât ile kâinat Mâlik'inin ilmine ve kudretine, basar'ına, sem'ine, hâkimiyet-i Rubûbiyet'ine âyinedarlık eder. Onları anlar, bildirir. Meselâ: "Ben nasıl bu evi yaptım ve yapmasını biliyorum ve görüyorum ve onun mâlikiyim ve idare ediyorum. Öyle de; şu koca kâinat sarayının bir ustası var. O usta onu bilir, görür, yapar, idare eder." Ve hâkezâ...